Generieke Module Diversiteit

De Generieke Module Diversiteit is een van de kwaliteitsstandaarden die i.s.m. patiëntenorganisaties, zorginstellingen en zorgverzekeraars ontwikkeld is door het Netwerk Kwaliteitsontwikkeling GGZ. Deze generieke module is inmiddels geautoriseerd en wordt in het voorjaar 2020 opgenomen in het Kwaliteitsregister van het Zorginstituut Nederland. Ook van deze kwaliteitsstandaard zullen professionals en instellingen in de GGz zich in de toekomst rekenschap moeten geven.

Waarom een generieke module diversiteit? De geestelijke gezondheidszorg krijgt in toenemende mate te maken met een cultureel-divers patiëntenbestand. Dat heeft niet alleen te maken met de komst van nieuwe groepen migranten en vluchtelingen, maar ook met een toenemende culturele vermenging van en culturele verscheidenheid binnen bevolkingsgroepen in Nederland. Culturele identiteit in de meest brede zin van het woord is de afgelopen decennia meer en meer bepalend voor de wijze waarop mensen zich groeperen en organiseren. De praktijk daarentegen leert nog steeds dat de geestelijke gezondheidszorg niet even toegankelijk is voor iedereen en niet iedereen dezelfde kwaliteit van zorg biedt. Om praktische redenen focust de generieke module zich op migranten en vluchtelingen. Dat is niet zo vreemd omdat voor een groot deel van deze bevolkingsgroep de zorg nog onvoldoende aansluit bij hun leefwereld. Onderzoek laat bij herhaling zien dat er een hogere morbiditeit gepaard gaat met beperkte toegankelijkheid en lagere kwaliteit van zorg.

Waarom dan geen aandacht voor culturele competenties in elke stoornisgerichte zorgstandaard? Dat hangt samen met het beoogde gebruik van de kwaliteitsstandaarden.  Er zijn veel generieke thema’s: denk bijvoorbeeld aan het betrekken van naasten, herstelgerichte zorg of psychotherapie. Zorgstandaarden en generieke modules zijn slechts bouwstenen voor zorgprogramma’s. De onderliggende gedachte is dat voor goede zorg altijd een specifieke combinatie van zorgstandaarden en generieke modulen vraagt. De Generieke Module Diversiteit zal gezien het onderwerp onderdeel moeten gaan uitmaken van de meeste zo niet alle zorgprogramma’s.

De Generieke Module Diversiteit geeft professionals en zorginstellingen handreikingen voor toegankelijke en kwalitatief goede zorg aan een cultureel-divers samengestelde patiëntenpopulatie. De module behandelt de inhoud en organisatie van de geestelijke gezondheidszorg rondom diversiteit en benoemt kwaliteitsindicatoren. Inzicht wordt gegeven over de huidige kennis van zaken wat betreft vroegdetectie, diagnostiek en behandeling, en gaat in op de vraag wat nodig is om de behandeleffectiviteit te vergroten. Aan de orde komen onder meer de relevantie van etnische matching, de benodigde culturele competenties en de mogelijkheden om bestaande interventies cultureel aan te passen. In kort bestek worden zowel de organisatorische voorwaarden als de benodigde professionele competenties voor een cultureel competente zorg beschreven. Op basis hiervan zijn vier kwaliteitscriteria geformuleerd: culturele diversiteit als integraal onderdeel van het beleid, Routine Outcome Monitoring met voor alle patiënten geschikte vragenlijsten, het afnemen van het Cultural Formulation Interview als onderdeel van diagnostiek en behandeling en het intercultureel personeelsbeleid vastgelegd in een diversiteitscharter.

De Generieke Module Diversiteit is te vinden op de site ggzstandaarden.nl. Er is ook een beknopte samenvattingskaart voor wie snel zich een beeld wil vormen van deze kwaliteitsstandaard. De integrale tekst van de generieke module en de samenvattingskaart zijn op de website van het NIP te vinden.

De Centrale Commissie Culturele Diversiteit en Psychologie wil de Generieke Module Diversiteit meer onder de aandacht van de leden van het NIP brengen. Heb je vragen over de generieke module diversiteit? Stel ze per mail (culturelediversiteit@psynip.nl) aan de commissie.