Ontwikkelingen

Ontwikkelingen die van invloed zijn op werk en psychische klachten

  • Toegenomen complexiteit van het werk
  • Meer aandacht nodig voor mentaal gezond werk en werkomgeving
  • Perspectief op gezondheid en mogelijkheden
  • Inclusieve samenleving en herontwerp van werk

Toegenomen complexiteit van het werk

  • Het werk kent de afgelopen jaren hogere werkeisen, juist op het cognitieve vlak. Zoals toenemende digitalisering en een meer dienstverlenend karakter van het werk.
  • De wijze van aansturen is veranderd naar meer zelfsturend, meer gericht op productie en efficiency.
  • Met als gevolg dat meer mensen, in alle leeftijden, te maken krijgt met psychische problemen zoals stress, burn-out en depressieve gevoelens.
  • Fred Zijlstra, hoogleraar Arbeids- & Organisatiepsychologie Maastricht University schreef hierover een kort artikel (2017).
  • De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) bracht onder andere het Essay Over bezorgd (2018) uit over mentale druk bij jongvolwassenen, ook vanuit het werk
  • Daarnaast is er het RVS Advies Doorwerken en Gezondheid (2015) dat aandacht vraagt voor (toenemende) mentale eisen vanuit het werk.
  • De Gezondheidsraad gaat in het Advies Gezondheid en langer doorwerken(2018) in op de relatie werk en mentale gezondheid, met vooral aandacht voor het (ontbreken) van regelmogelijkheden.
  • Bekijk ook de video (1.57 min) over langer doorwerken van CBS/TNO (2017).
  • Meer informatie over veranderende werkeisen biedt TNO met de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA). Op Europees niveau is dit Eurofound met onder meer de European Working Conditions Survey (EWCS).

Meer aandacht nodig voor mentaal gezond werk en werkomgeving

  • De aandacht ligt nu vaak op de individuele mogelijkheden hoe om te gaan met psychische klachten in relatie tot werk.
  • Meer aandacht is nodig voor de context van het werk en werkgerelateerde maatregelen.
  • Margot Joosen en Evelien Brouwers (video 4.59 min) Tranzo Tilburg University deden hier onder meer onderzoek naar. Zij concludeerden dat naast aspecten zoals zelfinzicht en het leren van grenzen bewaken in het werk, de rol van de leidinggevende en aanpassingen in het werk van belang zijn. Bekijk de presentatie van dit onderzoek (2017).
  • De VCP (Vakcentrale voor Professionals) pleit bij de Tweede Kamer voor het standaard opnemen van werkgerichte maatregelen ter voorkoming van PSA in de RisicoInventarisatie & Evaluatie (RI&E) binnen bedrijven (brief juni 2018).
  • Aanvullend is meer onderzoek nodig naar de effectiviteit van werkgerichte maatregelen. Dit volgt onder meer uit onderzoek van APE in opdracht van ministerie van SZW. Bekijk de presentatie en het rapport (2015).

Perspectief op gezondheid en mogelijkheden

  • Meer en meer komt bij begeleiding en interventies de focus te liggen op wat iemand kan (mogelijkheden) in plaats van op iemands gezondheidsproblemen.
  • Zoals naar voren komt in het concept Positieve gezondheid waarvan maatschappelijk functioneren deel uitmaakt.
  • Binnen de psychologie is er de ontwikkeling richting mentale gezondheid en positieve psychologie. Met als insteek dat iedereen binnen zijn/haar mogelijkheden kan ontwikkelen. Ondersteund door de context van het werk, met werk dat bij iemand past en mensen in staat stelt zich te ontwikkelen.
  • Het werk van Wilmar Schaufeli, hoogleraar Arbeids- & Organisatiepsychologie Universiteit Utrecht/ Katholieke Universiteit Leuven biedt inzicht in de ontwikkeling van burn-out, bevlogenheid en amplitie.
  • Onderzoek van Tinka van Vuuren, bijzonder hoogleraar vitaliteitsmanagement Open Universiteit richt zich op vitaliteit en duurzame inzetbaarheid.

Inclusieve samenleving

  • Een inclusieve samenleving waarbij zoveel mogelijk mensen ‘meedoen’ bij voorkeur in regulier werk is de inzet van de overheid. Met als stimulerende krachten: wetgeving en ondersteuning van werkzoekenden met lage arbeidsmarktkansen, aangevuld met een wet en quotum voor werkgevers.
  • De stimulering naar regulier betaald werk betreft ook mensen met ernstige psychische stoornissen. Om die reden is er vanuit de GGZ steeds meer aandacht voor ‘arbeid als medicijn‘ en IPS (Individuele Plaatsing en Steun) als methode.
  • Het ministerie van SZW bereidt een beperkte verruiming van de UWV onderzoeksregeling IPS voor om deze methode ook (deels) te vergoeden bij milde psychische klachten. Kenniscentrum Phrenos is onder meer betrokken bij onderzoek en implementatie van IPS.
  • Het convenant Samen werken aan wat werkt! Naar duurzaam werk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid geeft vanuit diverse partners praktische invulling aan meer arbeidsmogelijkheden bij psychische kwetsbaarheid. Bekijk ook de video (5 min) en het nieuwsbericht op de website van SZW over dit convenant (mei 2018).
  • Verder zijn er aanwijzingen dat herontwerp van het werk zoals nu plaatsvindt bij het in dienst nemen van mensen met een psychische arbeidsbeperking, ook effectief is bij mildere psychische klachten, en zelfs klachten van psychische aard door het werk kunnen voorkomen. Centrum Inclusieve Arbeidorganisatie (CIAO) biedt inzicht rond deze ontwikkelingen.
  • Bijzonder hoogleraar Arbeidsdeskundigheid en Inclusieve Innovatie van Arbeid aan Tilburg University Roland Blonk reflecteert in zijn oratie (2018) op het overbruggen van de afstand tot de arbeidsmarkt met interventies die niet alleen de werkzoekende, maar ook de werkgever en professionals die hierin begeleiden betreffen.
 
Lees meer in de Toolbox werk en psychische klachten