Vakbekwaamheid

Goede psychologische zorg vraagt om vakbekwaamheid

Vakbekwaamheid: ‘4+2’ norm

Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) staat voor goede en betrouwbare psychologische zorg. Het NIP stelt dan ook vakbekwaamheidseisen aan geregistreerde psychologen. Zo verlangt het NIP dat als psychologen zelfstandig werken met individuele cliënten of hun cliëntsysteem na een academische titel in de psychologie een aanvullende opleiding volgen. Dit is de zogenoemde ‘4+2’ norm: een vierjarige academische opleiding aangevuld met een tweejarig postmastertraject. Deze norm voor vakbekwaamheid is het uitgangspunt bij zowel de BIG- als de NIP-registraties en is door de Ledenraad vastgesteld.

Profileren

Met het stellen van een kwaliteitsnorm voor vakbekwaamheid wil het NIP dat geregistreerde psychologen zich met het dienstmerk Registerpsycholoog NIP kunnen profileren als gekwalificeerde en betrouwbare professionals aan derden. De relatief korte universitaire studieduur maakt een verdere ontwikkeling van de vakbekwaamheid na de masteropleiding noodzakelijk en wenselijk. Het NIP vindt het een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van de beroepsgroep en het veld om voldoende mogelijkheden te creëren voor psychologen om het gewenste vakbekwaamheidsniveau te bereiken.

 

Waarborgen

Om de kwaliteitsnorm ‘4+2’ voor vakbekwaamheid te waarborgen, bestaan er verschillende beroepsregisters voor psychologen. De overheid beheert het BIG-register. Het NIP is houder van een aantal verenigingsregisters op gelijkwaardig niveau. Ter verheldering en eenduidigheid is door het NIP voor deze registers het dienstmerk Registerpsycholoog NIP geïntroduceerd. Registerpsycholoog NIP is een merkenrechtelijk beschermde titel; psychologen die zijn ingeschreven in een van deze registers krijgen het recht de titel te voeren en onderscheiden zich daarmee van niet-geregistreerde psychologen. Op dit moment geldt dit voor de NIP-registers Kinder- en Jeugdpsychologen, Psycholoog Arbeid Gezondheid en Arbeid- en Organisatiepsycholoog. De geregistreerde psychologen mogen het werkveld waarin ze werken aan de titel toevoegen. Bijvoorbeeld: Registerpsycholoog NIP/ Arbeid & Organisatie.

De Registerpsycholoog NIP is gehouden aan de Beroepscode voor psychologen van het NIP waarin de gedragsregels voor de beroepsgroep zijn opgenomen en is daar ook op aan te spreken via verenigingstuchtrecht. BIG-geregistreerde psychologen vallen onder wettelijk tuchtrecht. Geregistreerde psychologen moeten zich bovendien elke vijf jaar opnieuw laten registreren. Herregistratie kan alleen als de psycholoog kan overleggen daarvoor onder meer de vereiste werkervaring en scholing te hebben opgedaan. Daarmee tonen zij aan dat zij hun vakbekwaamheid op peil houden.

Registratie

Om in aanmerking te komen voor registratie in het BIG- of één van de NIP-registers kunnen verschillende wegen worden gevolgd. Het postmastertraject bestaat uit een combinatie van werkervaring onder begeleiding, cursorisch onderwijs, supervisie (reflectie), literatuurstudie en casuïstiek/praktijkopdrachten. In het traject wordt aandacht besteed aan zowel diagnostiek als behandeling/begeleiding.

Er zijn twee routes:

1)      De BIG-route

  • Via een wettelijk erkende gz-opleiding  die leidt tot een BIG-registratie.
  • Het NIP is er voorstander van dat psychologen die geen BIG-registratie hebben, maar hiervoor wel in aanmerking zouden moeten komen, deze registratie ook  kunnen halen via een Eerder Verworven Competenties (EVC) traject. Via onze website en de  nieuwsbrief houden wij u op de hoogte wanneer dit traject start.

2)      De NIP-route

  • Via het doorlopen van een gestructureerde door het NIP erkende postmasteropleiding die leidt tot een NIP-registratie.
  • Door het volgen van een individueel registratietraject dat leidt tot inschrijving in een NIP-register.

Lees meer over de NIP-registraties waarmee u voldoet aan de vakbekwaamheid: ‘4+2’ norm

Alle psychologen die werken met jeugd moeten geregistreerd staan in het BIG of skj register. (master-psycholoog of Kinder-jeugdpsycholoog SKJ)

Rol NIP

In de huidige praktijk is het gewenste vakbekwaamheidsniveau nog niet overal de geldende praktijk. Het NIP zet zich in om psychologen zo goed mogelijk te informeren over de mogelijkheden die er zijn om registraties te behalen en ook om deze mogelijkheden uit te breiden. Dit doet het NIP onder andere door:

  • Het onderhouden van een aantal registers
  • Het geven van voorlichting over de verschillende opleidings- en registratiemogelijkheden
  • Het vergroten van het aantal opleidingsmogelijkheden, zowel richting BIG- als NIP-registers
  • Het bijdragen aan de (verdere) ontwikkeling van postmasteronderwijs

Het accrediteren van bij- en nascholing

  • Het faciliteren van supervisie en intervisie
  • Het toegankelijker maken van registratietrajecten die toegang geven tot de NIP-registers
  • Het stimuleren en initiëren van een EVC-traject richting BIG-registratie

Maar vooral door de beroepsgroep en de kwaliteitsnorm te positioneren richting werkgevers, overheid en financiers.

 

Ethiek: notitie over verantwoordelijkheid psycholoog 

In de praktijk van het werkveld, maar ook bijvoorbeeld in de communicatie over opleiding en registratie gaat het vaak over termen als deskundigheid, vakbekwaamheid, bevoegdheid, exclusiviteit van handelen (voorbehouden handelingen) en (eind)verantwoordelijkheid. Regelmatig worden deze termen door elkaar gehaald of met een gekleurde bril op gebruikt.

“Alleen de psychiater mag een DSM-IV diagnose stellen”
“Mag ik een dyslexieverklaring ondertekenen”
“Ik mag niet gaan werken als ik nog niet geregistreerd ben”
“Binnen mijn instelling moet ik het onderzoek laten ondertekenen door de gz-psycholoog”
“Degene die tekent is altijd eindverantwoordelijk”

Om een aantal feiten op een rij te zetten en misverstanden uit de wereld te helpen heeft het NIP hierover een notitie opgesteld: Kunnen, mogen en moeten – een begripsverheldering over verantwoordelijkheid, bekwaamheid en bevoegdheid. Ook in de beroepscode van het NIP vindt u eisen, richtlijnen en gedragsregels die aan het beroepsmatig handelen van een psycholoog worden gesteld. NIP-leden kunnen altijd terecht bij het spreekuur Ethiek.

Lees meer in de Handreiking verantwoordelijkheidsverdeling samenwerking in de zorg.