Maak kennis met – De mondzorgpsycholoog

Yvonne Buunk-Werkhoven is sociaal psycholoog, onderzoeker en mondhygiënist. “Mijn fascinatie voor het gebit begon toen ik als jong meisje op mijn tanden was gevallen. Een voortand ging dood, werd pikzwart en uiteindelijk kreeg ik als puber een kroon. Dankzij de vele pijnlijke behandelingen en de schaamte die ik toen ervoer, weet ik nu hoe belangrijk een mooi en gezond gebit is voor iemands welbevinden.

Waarom ben jij een ‘mondzorgpsycholoog’ geworden?’
Ik werkte een paar jaar als mondhygiënist toen ik psychologie ernaast ging studeren. Ik realiseerde me tijdens de studie dat je sociale psychologie nodig hebt als je mensen wil motiveren om goed voor hun gebit te zorgen. Tandenpoetsen is gewoontegedrag; tachtig procent van de volwassenen poetst twee keer per dag. Maar tussen tandenpoetsen en tándenpoetsen zit een groot verschil. Mensen staan weliswaar positief tegenover tandenpoetsen, maar een optimale mondverzorging uitvoeren is vrij complex. Om ervoor te zorgen iemand zijn gebit bewust en gedetailleerd verzorgt is een gedragsverandering nodig.

Hoe kan sociale psychologie hieraan bij dragen?
‘Tijdens mijn promotietraject onderzocht ik bij verschillende doelgroepen waarom zij wel of niet hun gebit goed verzorgen. Ik bekeek verschillende determinanten van mondzorggedrag, waaronder het vertrouwen dat men het kan, de verwachte uitkomsten, en de normen van de omgeving. In Nepal bleken mensen alleen ’s ochtends te poetsen. Zij doen dit niet om mondziekten te voorkomen maar om zich te reinigen. Het vormt een wezenlijk onderdeel van hun badritueel. Mijn advies was om ze vertellen dat hun gebit aan het eind van de dag weer ‘onrein’ is en dat ze dus ook ’s avonds moeten tandenpoetsen. Sociale psychologie is belangrijk om interventies op de mindset van mensen te kunnen laten aansluiten.

Zijn Nederlanders goede tandenpoetsers?
‘In Nederland wordt er beter voor het gebit gezorgd, maar kinderen en ouderen vormen een kwetsbare groep. Hun mondhygiëne is afhankelijk van hun omgeving, en ouders of zorgprofessionals besteden er niet altijd genoeg aandacht aan. Jammer genoeg ontbreekt het psychologische perspectief in de aanpak van dit probleem vanwege het gebrek aan kennis. Ik heb zelfs een prijs ontvangen voor het basisonderzoek in mijn proefschrift omdat ik als eerste onderzocht welke psychosociale factoren van belang zijn als het gaat om mondzorggedrag.

Welk advies zou je aan mondhygiënisten willen geven?
Je kan mensen niet motiveren door ze op het risico van mondziekten te wijzen. Gebruik liever het argument dat een goede gebitsverzorging belangrijk is voor een mooie lach.’  

Meer weten over het onderzoek van Yvonne? Ga naar http://www.spoh-arts.com/publicaties/wetenschappelijk

Lees meer interviews met bijzondere psychologen