2.1 Opdrachtacceptatie

2.1. Opdrachtacceptatie
De opdrachtnemer in de zin van de Beroepscode en de AST-NIP is de psycholoog, onder wiens verantwoordelijkheid het testgebruik plaatsvindt; die verantwoordelijkheid komt ook tot uitdrukking in de ondertekening van het psychologisch rapport door de psycholoog. Strikt genomen is ondertekening geen verplichting op grond van de Beroepscode, maar wel aan te bevelen omdat het voor alle betrokkenen duidelijk moet zijn welke psycholoog de professionele verantwoordelijkheid draagt voor testgebruik, onderzoek en rapportage.

2.1.1. De opdrachtgever
De psycholoog stelt vóór het onderzoek vast wie de opdrachtgever is (artikel 1.8 ‘De opdrachtgever’). Formeel gesproken is er altijd sprake van een opdrachtgever voor het verrichten van een psychodiagnostisch onderzoek. In de meeste gevallen is wel duidelijk wie de opdrachtgever is, zoals een werkgever die aan de psycholoog een uitspraak of advies vraagt over een sollicitant of een rechter die een psychodiagnostisch onderzoek gelast. In zo’n geval is sprake van een externe opdrachtgever (artikel 1.9 ‘De externe opdrachtgever’). In andere gevallen, zoals bij een beroepskeuzeadvies, dat ten dienste van de cliënt zelf staat, geldt die cliënt (artikel 1.4 ‘De cliënt’) zelf als opdrachtgever. De verwijzer (artikel 1.10 ‘De verwijzer’), bijvoorbeeld een arts/specialist of een collega behandelend psycholoog, geldt uitdrukkelijk niet als externe opdrachtgever. Wanneer de verwijzer de cliënt adviseert zich voor psychodiagnostisch onderzoek tot de psycholoog te wenden, dan is de cliënt zelf opdrachtgever.

Bij minderjarige en wilsonbekwame cliënten worden de rechten die de Beroepscode aan hen toekent, uitgeoefend door hun wettelijk vertegenwoordiger(s) (artikel 1.11 ‘Wettelijk vertegenwoordiger(s)’); deze cliënten dienen echter zoveel mogelijk bij de uitoefening van hun rechten te worden betrokken (artikel 7 ‘Minderjarige cliënt’; artikel 9 ‘Meerderjarige wilsonbekwame cliënt’).

Een bijzondere situatie doet zich voor als de psycholoog voor de eigen oordeelsvorming een psychodiagnostisch onderzoek doet. Als de psycholoog een onderzoek doet in het kader van selectie bij personeelswerving, bijvoorbeeld in de functie van personeelsfunctionaris, dan handelt hij namens een externe opdrachtgever, namelijk zijn werkgever. Als de psycholoog ten behoeve van de eigen oordeelsvorming zelf een onderzoek verricht, dan moet de cliënt als de opdrachtgever worden gezien. Het onderzoek maakt dan deel uit van de behandeling, waartoe de cliënt (direct of indirect) opdracht geeft.

2.1.2. Overleg
De psycholoog neemt kennis van de vraag die de opdrachtgever heeft. De psycholoog beoordeelt of de vraag in deze vorm door hem te beantwoorden is, of dat een herformulering noodzakelijk is. Tevens wordt beoordeeld of er geen (beroeps)ethische belemmeringen zijn voor het beantwoorden van de vraag. Overleg over doel en opzet van de professionele relatie met de cliënt − of met de (externe) opdrachtgever en de cliënt als deze geen opdrachtgever is − vindt plaats vóór aanvang van het onderzoek (artikel 64 ‘Dezelfde informatie voor externe opdrachtgever en cliënt’; artikel 65 ‘Overleg over invulling van de professionele relatie’). Het overleg kan zowel mondeling als schriftelijk plaatsvinden.

2.1.3. Opdrachtacceptatie en -bevestiging door de psycholoog
Psycholoog, cliënt en (externe) opdrachtgever dienen op enig moment overeenstemming te bereiken over de vraag die gebruikt wordt als opdracht voor de psycholoog. De psycholoog formuleert de onderzoeksvraag en bevestigt de opdracht aan de betrokkenen.

Overigens gaat het daarbij niet altijd om een individuele cliënt, maar kan het ook een cliëntsysteem betreffen, bijvoorbeeld de leden van een gezin, of een onderzoek op groepsniveau, zoals bijvoorbeeld met betrekking tot de leden van een managementteam.

In het geval van een externe opdrachtgever heeft de psycholoog de professionele verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat zowel de externe opdrachtgever als de cliënt voorafgaand aan het onderzoek beschikken over dezelfde informatie over doel en opzet van het onderzoek en de voorgenomen werkwijze (artikel 64 ‘Dezelfde informatie voor externe opdrachtgever en cliënt’).

Ook wanneer de cliënt de opdrachtgever is, wordt de opdracht door de psycholoog expliciet schriftelijk (op papier of digitaal) bevestigd. In deze opdrachtbevestiging is in ieder geval opgenomen: het doel van de professionele relatie, de werkwijze, de wijze waarop wordt gerapporteerd en de gebondenheid van de psycholoog aan de Beroepscode (artikel 63 ‘Informatie bij het aangaan en voortzetten van de professionele relatie’). De betrokkenen kunnen desgevraagd een exemplaar verkrijgen van de Beroepscode en de AST-NIP. Voor zover sprake is van een meer dan incidentele opdrachtrelatie met de opdrachtgever, waarbij de werkwijze van de psycholoog in een of meer document(en) is vastgelegd, kan kortheidshalve naar deze documenten worden verwezen.