12
jan

Column: Veerkracht

Aan de start van wat weer een uitdagend en weerbarstig jaar belooft te worden komt het woord veerkracht al snel naar boven. In deze column vertelt Hanneke Visser over wat het woord voor haar betekent.

HALLO, ik zeg toch goedemorgen?!

Veerkracht. Het was voor mij een jeukwoord. Ik zag een sportschool voor me, met allemaal mensen die naast elkaar, in hun eentje, hun eigen kracht aan het vergroten waren. Om zich vervolgens met elkaar te vergelijken: hoeveel veerkrachtspierballen heb jij al? Individuele krachtpatserij. Positieve psychologie met neonletters. En dan misluk je toch wel snel. ‘Wat als ik me niet veerkrachtig voel?’, hoor ik van jongeren. Het gevoel dat je niet veerkrachtig (genoeg) bent geeft al snel een gevoel van falen. En laat dat nou zo’n gevoel zijn dat je al zo vaak hebt. Ik zie het aan hun gezichten: we moeten al zoveel, en nu moeten we ook nog veerkrachtig zijn? Hoe dan?

Veerkracht is voor mij geen jeukwoord meer sinds ik, na een goede uitleg*, meer zicht heb op de diepte ervan. Het is me duidelijk geworden dat veerkracht niet iets is wat je hebt of niet hebt. Het is een proces. We zijn ons leven lang lerende in het omgaan met tegenslagen, ingrijpende gebeurtenissen, alledaagse stress en controleverlies. Geen veerkracht zonder ‘stressoren’. Veerkracht gaat dus over het leven, waarin plaats is voor lijden en kwetsbaarheid. Zo, dat lucht op.

Veerkracht hebben we allemaal, en allemaal ook niet. Het maakt ons allemaal ‘mens onder de mensen’.  Of we nu rijk of arm zijn, een baan hebben of leven van een uitkering, gezond of ziek zijn, hulpverlener of hulpvrager zijn. Daarom kunnen we zoveel aan elkaar hebben. Hulpbronnen liggen niet alleen in jezelf (ook dat lucht op!), maar ook in je omgeving, bij anderen. Geen veerkracht zonder de ander. Samen trainen dus, in plaats van in je eentje. Een mooie vraag vind ik: wat doe ik om de veerkracht van een ander te vergroten? Oog hebben voor lijden en kwetsbaarheid, vragen wat iemand op de been houdt en wat jij kunt doen om iemand daarbij te helpen. Of simpeler: een hartelijke groet en een vriendelijke lach.

Het doet me denken aan een eerste maandagochtend in het nieuwe jaar, in de trein, een paar jaar geleden. Er komt een man van een jaar of 50 binnen. Met een vriendelijk ‘goedemorgen’ wil hij plaats nemen naast een jongeman van een jaar of 20. De jongeman, met oortjes in, kijkt niet op of om. Luid klinkt het door de coupé: ‘HALLO, ik zeg toch goedemorgen? Wáárom antwoord jij niet gewoon?!’ Diverse mensen kijken verschrikt op. Zichtbaar gefrustreerd gaat de man zitten en klapt zijn laptop open. Ik denk aan mijn eigen voornemen om mensen in het openbaar vervoer vaker te groeten en ik vraag me af of de man dit voornemen ook had. Ik glimlach bij het idee dat de eerste poging al faliekant mislukt. Dat past toch ook wel bij ons mensen: we proberen en oefenen, met vallen en opstaan. Met elke dag een nieuwe kans. Zin in een veerkrachtig 2022? Vraag  jezelf dan af: Wat doe ik…?


*de ‘goede uitleg’ komt van NIP-lid Richta IJntema, gepromoveerd op het onderwerp veerkracht. Zie ook dit artikel uit de Psycholoog.

Hanneke Visser is Kinder- en Jeugdpsycholoog NIP, werkzaam in het voortgezet onderwijs (met name grootstedelijk VMBO). Ze is plv. hoofdopleider van de postacademische opleiding Schoolpsycholoog (RINO Amsterdam). 

Hanneke maakt deel uit van de Corona Expertgroep Schoolpsychologen (NIP) die, samen met NJI, Trimbos, Pharos en NCJ, input geven aan de ministeries van OCW en VWS op het gebied van corona, onderwijs en jeugdhulp. Dit heeft o.a. geleid tot praktijkkaarten over welbevinden en gelijke kansen in de menukaart van het Nationaal Plan Onderwijs.


Het NIP is de grootste vereniging van psychologen in Nederland. We zetten ons in voor de psycholoog als professional en voor de psychologie in het algemeen. Dit doen we door de standaard van de professionals hoog te houden en het vak stevig op de kaart te zetten.

Met onze 13.000 leden zijn we een serieuze gesprekspartner in Den Haag. We zijn ook een vereniging met een maatschappelijke taak. Samen zoeken we antwoorden op grote vragen, want psychologie is overal relevant. Van de kassa in de supermarkt tot de boardroom van de grootste multinationals. Van hoe we omgaan met nieuwe Nederlanders tot hoe we zorgen voor het klimaat. Van de eerste duizend dagen van een kind tot hoe we vitaal ouder worden.

Bekijk bijvoorbeeld onze webinars over: