Actueel

Privacy binnen onderwijs vergt gezamenlijke acties

Het Algemeen Dagblad kopte vanmorgen (10 augustus 2016) ‘Scholen veel te nonchalant met privacy leerlingen’. Verwezen wordt naar de enquête die NIP en NVO onlangs hebben gehouden onder onze leden. Daaruit blijkt dat veel psychologen en pedagogen die bij scholen en samenwerkingsverbanden werken zich hier zorgen over maken. Daarom gaan NIP en NVO, samen met de PO-raad en de VO-raad zich de komende periode inzetten voor het vergroten van bewustwording binnen het onderwijs en het geven van handvaten voor het beschermen van de privacy van leerlingen.

Besturen, schoolleiders en docenten delen, vaak onbedoeld, privacygevoelige informatie binnen scholen, zo stellen de geënquêteerden. Het gaat dan om het feit dat dossiers onvoldoende veilig worden opgeslagen (fysiek of digitaal), om het delen van gegevens met anderen (binnen en buiten de school), zonder dat ouders daarvoor toestemming hebben gegeven en in een enkel geval stelt een school zelfs medicijngebruik als voorwaarde voor toelating van een leerling.

Zij zijn zich vaak onvoldoende bewust van de risico’s die er zijn bij het delen van privacygevoelige informatie. Regel is dat nooit informatie gedeeld mag worden zonder toestemming van de ouder of de leerling indien deze 16 jaar of ouder is. Het gaat hierbij dan niet alleen over bijvoorbeeld een diagnose voor wat betreft een leergedrag stoornis (dyslexie, ADHD, autisme) maar bijvoorbeeld ook over de gezinssituatie (verslavingsproblematiek, echtscheiding, schulden).

Soms is het wenselijk dat diverse betrokkenen de gegevens van een leerling kennen, maar het is lang niet altijd noodzakelijk dat een leraar alle details kent om de juiste aanpak en ondersteuning te geven. Het delen van bijvoorbeeld een diagnose binnen een multidisciplinair team binnen een school mag alleen met toestemming van de ouder/leerling. Voor een goede ondersteuning van een leerling is de diagnose overigens ook niet altijd nodig. Door bijvoorbeeld als zorgverlener in te gaan op de specifieke onderwijsbehoefte van een leerling kan, zonder de privacy te schenden, een leerkracht geholpen worden bij het leren omgaan met de speciale behoefte van de leerling.

Pedagogen en psychologen geven aan dat er, onder andere door samenwerking met de jeugdhulp, gelukkig wel steeds meer aandacht is voor privacy. In juni sloten de PO-raad en VO-raad ook een convenant met uitgevers en ICT-leveranciers.

En nu?

NIP en NVO maakten o.a. naar aanleiding van de enquête, al eerder afspraken over gezamenlijke acties. Die acties zijn o.a. gericht op informatie aan en bewustwording van bestuurders en concreet door hen te nemen maatregelen. Dit gaan de beroepsverenigingen en brancheorganisaties doen door:

  • vuistregels op te stellen (met medeneming van ‘vuistregels’ waarover partijen in de jeugdhulp in juni een convenant sloten; zodat ook stelsel overstijgend eenvormigheid ontstaat) en die te verspreiden binnen scholen;
  • organisatie van workshops over privacy voor bestuurders, o.a. ook over de consequentie van verschillende wetten, handreikingen en beroepscodes;
  • gezamenlijke aandacht voor dit vraagstuk in de tijdschriften van de NVO, het NIP, de PO-raad en de VO-raad
  • eventueel de ontwikkeling van een app, zoals VWS nu faciliteert voor de jeugdhulp.