Werkgeluk en mentale kracht in de praktijk: NIP-leden aan het woord

Tijdens deze Week van de Werkstress staat het thema ‘Mentaal sterk’ centraal. Mentale kracht in je werk gaat hand in hand met werkgeluk. Maar wat is werkgeluk eigenlijk precies? Aan welke voorwaarden moet je voldoen om het te bereiken? En wat kunnen bedreigingen zijn voor werkgeluk anno 2021? NIP-leden Maud van Aalderen en Matthijs Steeneveld delen hun visie op werkgeluk.

 

‘Het gaat voor een groot deel om communicatie.’

Als lid van het NIP zet ik mijn expertise voor werkgeluk in op verschillende manieren. Ik heb in het sectiebestuur A&G gezeten, congressen georganiseerd en workshops gegeven, bijvoorbeeld over overspanning en burnout vanuit een positief psychologisch perspectief. Hierbij ligt de focus direct op werkgeluk. Wat maakt je blij? Waar gaat je hart sneller van kloppen? Voor mijn werk als MD adviseur focus ik op ontwikkeling en passend werk dat voldoende gebruik maakt van je talenten en je voldoende uitdaagt. Ook dat draagt bij aan werkgeluk.

Werkgeluk is voor mij blij zijn met de werkzaamheden die je doet, in een omgeving en met de mensen die jou en je ontwikkeling stimuleren en waar je voldoende zingeving uit kunt halen. Daarbij is het belangrijk dat je ook waardering krijgt om wie je bent en wat je doet.

Werkgeluk ervaar je ook bij werk dat past bij de levensfase waar je in zit. Je moet je bezig kunnen houden met zaken die jij belangrijk vindt. Zelf vind ik bijvoorbeeld samenwerking erg belangrijk: met elkaar een project of product tot een mooi einde brengen. Je werkt naar iets toe en een deadline mag dan best een beetje spanning geven.

Maar werkgeluk kan ook in het geding komen door werkdruk en de vervagende scheiding tussen werk en privé, die anno 2021 is ontstaan door de toename van thuiswerken. Werkdruk gaat niet alleen over workload en tijdsdruk, maar ook om cultuur en keuzes maken voor wat echt prioriteit heeft. Uitrusten en tijd nemen voor herstel zijn belangrijk bij de scheiding tussen werk en privé. En relativeer!

Zoek je manieren om jouw werkgeluk bevorderen? Focus dan op wat jij belangrijk vindt en houd koers! En doe het samen met anderen. Spreek je waardering uit naar elkaar, zoek mensen op die je inspireren en maak je ‘gebruiksaanwijzing’ kenbaar. Hoe wil je het hebben? Hoe wil je met elkaar omgaan? Het gaat voor een groot deel om communicatie.

Voor werkgeluk bestaan allerlei hulpmiddelen. Ik houd zelf van lifehacks: slim omgaan met tijd en energie. Slim plannen, gebruik maken van je piekmomenten en het werk zo organiseren dat het leuk is voor jezelf. Een goed boek daarvoor is ‘How To Have A Good Day: The Essential Toolkit for a Productive Day at Work and Beyond’ van Caroline Webb. Ze gebruikt allerlei onderzoeken en theorieën om haar tips te onderbouwen. En als je niet goed weet wat voor werk je leuk vindt, zijn loopbaanboeken handig.

Maud van Aalderen is Registerpsycholoog NIP A&G/A&O

 

 

 

‘Werkgeluk is een toestand, het verandert. En dat is prima.’

Als zelfstandig positief organisatiepsycholoog adviseer en train ik organisaties en teams. Daarbij draait het vaak om thema’s als werkgeluk en floreren, gebruik van sterke kanten, intrinsieke motivatie en goed samenwerken. Daarnaast leid ik professionals op om te werken met gefundeerde positieve psychologie.
Als actief NIP-lid heb ik altijd gezocht naar de wisselwerking tussen wetenschap en praktijk, bijvoorbeeld als voorzitter van de toenmalige sectie Coaching, Training & Advies. Sinds 2015 ben ik redactielid bij het Tijdschrift Positieve Psychologie, waar mensen uit wetenschap en praktijk werken aan kennisverspreiding op het gebied van positieve psychologie.

Er is niet één formele definitie van werkgeluk. Je zou het daarmee kunnen omschrijven als hype, maar er wordt vooral geleund op allerlei – goed onderbouwde – wetenschappelijke concepten, zoals bevlogenheid, psychologisch welbevinden en floreren. Wat wel duidelijk is: je ‘bent’ niet continu, vaststaand gelukkig. Het is een toestand, het verandert. En dat is prima. Het is wel prettig als je doorgaans werkgeluk ervaart.

Maar wat is werkgeluk nu precies? Kort gezegd kun je onderscheid maken tussen wat het ervaren van werkgeluk is en wat belangrijke voorwaarden zijn voor het ervaren van werkgeluk. Dat wordt geregeld door elkaar gehaald. Mensen die werkgeluk ervaren, geven doorgaans aan dat ze voldoening en plezier hebben in hun werk. Ze hebben positieve emoties en een gevoel van zingeving. Belangrijke voorwaarden voor werkgeluk zijn de vervulling van de drie psychologische basisbehoeftes: autonomie, verbinding en competentie (zelfdeterminatietheorie, Deci & Ryan). Voldoende hulpbronnen op het werk om met taakeisen om te gaan dragen bij aan bevlogenheid, aldus het Job Demands-Resources model (o.a. Bakker & Schaufeli).

Allerlei grote gebeurtenissen kunnen een bedreiging voor werkgeluk vormen: corona, terugkeer naar werk, de arbeidsmarkt. Als organisatie en als leidinggevende kun je de bijkomende onzekerheid en negatieve impact niet geheel wegnemen. De psychologische basisbehoeftes en het JD-R model geven wel handvatten voor wat je wél kunt doen. Communiceer transparant, geef medewerkers binnen redelijke grenzen de keuzevrijheid over hoe ze willen werken. Faciliteer contact tussen mensen en houd als leidinggevende de verbinding met je team. Let op of iedereen mee kan komen: is voor sommigen het werk te veel, of te ingewikkeld? Hebben mensen ondersteuning, bijscholing of andere hulpbronnen nodig?

Als werknemer kun je natuurlijk ook op zoek gaan naar je eigen autonomie en werken aan je eigen ontwikkeling. Daarnaast kun je actief proberen om meer werkgeluk te ‘organiseren’ voor jezelf. Jobcrafting is daar een mooi instrument voor: (kleine) aanpassingen aan hoe je je werk doet, zodat je er meer plezier en voldoening uit haalt. Doe saaie administratie op een mooie plek met uitzicht op natuur. Verdeel taken in je team naar ieders passie en sterke kanten. Of zoek actief feedback op om terug te horen wat jij bijdraagt aan het werk en leven van bijvoorbeeld je cliënt.

Een van de sterkste factoren die bijdraagt aan geluk is verbinding. We zijn sociale wezens. Dus zoek positieve contactmomentjes. Een vriendelijk ‘goedemorgen’ naar de receptionist, een leuk verhaal delen met je collega. Maar ook steun bieden aan iemand die het moeilijk heeft, schept verbinding. Aangezien positieve emoties ‘besmettelijk’ blijken, draagt dit bij aan ieders werkgeluk.

Foto door Susanne Ottenheym

Als je op zoekt wilt gaan naar boeken of andere hulpmiddelen, is een goed startpunt het ‘Handboek Werkgeluk’ (onder redactie van Bergsma, Hamburger & Klappe, 2020). Dit is een mooie bundeling met theorie en praktijk van werkgeluk in Nederland. Daarnaast is er een enorm breed aanbod: van methodieken (zoals het werken met sterke kanten), tot specifieke wetenschappelijke componenten (zoals de zelfdeterminatietheorie), tot ervaringsverhalen hoe binnen een bepaalde organisatie aan werkgeluk wordt gedaan. Bedenk dus eerst waar je meer over wilt leren: zoek je inspiratie, onderbouwing, of technieken?

Matthijs Steeneveld is trainer, adviseur, opleider en auteur op het gebied van positieve (organisatie-)psychologie. www.msteeneveld.nl