Interview Bas van Ommeren: ‘Als A&O-psychologen hebben we de wereld veel te bieden’

Bas van Ommeren is Registerpsycholoog NIP/Arbeid & Organisatie. Hij heeft meer dan 20 jaar ervaring als psycholoog, coach, trainer en organisatie-ontwikkelaar en is lid van de werkgroep Organisatiepsychologie van de sectie A&O.

“Als A&O-psychologen hebben we de wereld veel te bieden”

Op het A&O-congres in 2019 deed toenmalig voorzitter van de sectie A&O Paul Kop een oproep om mee te doen aan de werkgroep Organisatiepsychologie. Dit was voor mij de aanleiding om lid te worden. Ik liep zelf al veel langer rond met de wens om de A&O-psychologie meer te promoten, en dan met name de ‘O’ van Organisatie. Ik denk dat wij A&O-psychologen de wereld veel te bieden hebben. Op het gebied van Arbeid wordt daar al veel gebruik van gemaakt, bijvoorbeeld met assessments en het begeleiden van individuele medewerkers. Ook uit te begrijpen eigenbelang van organisaties, die zien dat ze op deze manier het beste uit mensen kunnen halen.

Dat is ook precies waar de schoen wringt. De nadruk ligt bij de individuele werknemer en hoe die optimaal kan presteren. Dat is wel héél eenzijdig, de organisatie blijft zo mooi buiten schot. Maar ook daar is binnen de sociale en organisatiepsychologie veel over bekend. Bijvoorbeeld over de funeste rol van (individuele) bonussen en de vervaging van verantwoordelijkheden in de processen van organisaties (denk aan de toeslagenaffaire, de aardbevingen in Groningen, bankschandalen etc.) en de rol die organisatiecultuur hierin speelt.

Dan komen we dus uit bij de organisatie, het topmanagement. Hoe creëer je psychologische veiligheid in een organisatie, wat doe je met klokkenluiders (en waarom zijn die eigenlijk nodig), hoe ga je om met spanningsvelden tussen bijvoorbeeld veiligheid en productiviteit (just cultures), saamhorigheid en transparantie (inclusiviteit bij de politie), beheersing en autonomie? Als de A&O-psychologie meer gehoord gaat worden, worden bedrijven en organisaties hopelijk menswaardiger.

 

Meer publiciteit voor de organisatiepsycholoog

Ik hoop dat de werkgroep meer aandacht genereert voor Organisatiepsychologie. Uiteindelijk hoop ik dat bedrijven in gaan zien dat menswaardiger worden niet alleen goed is voor naam en reputatie, maar ook bijdraagt aan een goed en duurzaam bedrijfsresultaat. Ik verwacht niet dat bedrijven idealistische instantie worden die het welzijn van hun medewerkers voor alles zetten. Dat is niet realistisch; natuurlijk speelt er ook eigenbelang binnen organisaties. Ik hoop wel op meer publiciteit voor organisatiepsychologen, dat we in het nieuws komen en ons verhaal beter gehoord gaat worden. En dat er een gesprek op gang komt over onze rol binnen organisaties. Welke verantwoordelijkheid hebben wij met de kennis die we hebben? Zijn wij slechts een leverancier van kennis, of zijn wij ook verantwoordelijk voor wat er uiteindelijk met de kennis gebeurt en of de kennis ook echt ingezet wordt? Vragen die andere beroepsgroepen al veel langer bespreken (artsen, notarissen, (strafrecht)juristen) maar die ik in de psychologie nog nauwelijks hoor.

 

Handvatten voor de praktijk

Op 10 september en 1 oktober organiseren we als werkgroep onze eerste masterclass. Ik verheug me op de ontmoeting tussen een paar oude rotten uit het vak (zoals ik) en mensen die pas net instromen of dat overwegen. Welke visie hebben zij, wat kunnen zij gebruiken van onze ervaring, hoe moeten we die kennis aanbieden? Wat willen zij, hoe zien zij de ontwikkelingen in ons vakgebied, welke trends zijn voor hen belangrijk, waar willen zij zich aan verbinden? De masterclass-middagen zijn voor mij een groot succes als het ons lukt om deze thema’s in gesprekken te vangen. Niet om antwoorden te krijgen, maar om de vragen beter te begrijpen. En tegelijk te kijken hoe dat er dan in een casus uit zou zien. Want daar is de masterclass uiteindelijk op gericht: het moet handvatten bieden voor de praktijk.