Diepste verlangen

Sandra Rethmeier | 18-09-2019
Diep in ons hart genieten we waarschijnlijk allemaal van  de tv-soap ‘Goede Tijden Slechte Tijden’ (GTST). Ook degenen die zeggen dat ze het programma niet kennen of niet willen kennen en die liever het belangrijke wereldnieuws volgen. Ik zal uitleggen hoe ik tot die slotsom gekomen ben.

Mijn dagelijkse portie nieuws en tv bestaat vooral uit het volgen van politiek drama. Niet dat ik het echt inhoudelijk volg, maar vooral omdat mijn psychologisch brein alsmaar getriggerd wordt door wat ik daar zie. Uiteraard zijn Trumps Amerika en de Brexit-ontwikkelingen met Boris om van te smullen, maar ook dichter bij huis is er genoeg gaande.

Nieuwsuur had een reconstructie gemaakt van de soap tussen Baudet en ‘Henk de Tank’. Erg grappig hoe de democratie binnen het Forum zich buiten de grenzen van het fatsoen ontwikkelt. Fascinerend hoe een moddergevecht niet even snel wordt beëindigd maar gewoon in alle omvang breed wordt uitgemeten en vilein neergezet.

Daar hebben we allereerst de leider van het geheel, die zich minzaam, enigszins gereserveerd maar toch wel heel duidelijk uitlaat over de frauduleuze handelingen van een afvallige die hij er net heeft uitgeschopt. En next to him de verschoppeling die zich heel sneu onheus bejegend voelt. Die echter geen schroom kent om de harde feiten op tafel te leggen over foute zakenreisjes en andere vervelende kwesties van de leider.
Laten we zeggen dat de redder en het slachtoffer zichzelf hier optimaal kunnen uitleven tot een rechtszaak aan toe. Beiden attribueren extern, dus dat wordt nog een leuk feestje straks in de rechtszaal.

Normaal erger ik mij daar groen en geel aan. Doe ‘s normaal mannen!, denk ik dan. Die uitspraak heb ik geleerd van een andere prominente politieke figuur, de leider van onze landelijke ‘leading tribe’. Hij was toen in conversatie met een verwilderde persoon uit de oppositie die bezig leek om de zetels onder de kont van de leider vandaan te trekken. De wildeman diende onze leider uiteraard op soortgelijke wijze van repliek en zei heel terecht: ‘Doe zelf normaal man!’. Het leidt niet tot verwondering dat ook deze twee niet werkelijk dichter bij elkaar zullen komen. Twee narcistische ego’s, de één in de lead, de ander de underdog. Formalist versus populist. Twee uitersten van de pikorde met elkaar in gevecht. In het belang van ons land, dat natuurlijk wel.

Gisteravond zag ik dus al die verhitte koppen met donkere lokken, dunne en dikke buiken op de buis verschijnen. Gebral over het gelijk van de wereld, altijd aan hun eigen kant natuurlijk. Schijnvertoningen en flauwekul. Een vette scheidslijn tussen goed en kwaad.

Ik schoot in de lach. Ik bedacht me dat ik altijd veel te serieus nadenk over politiek en maatschappij. Hoezo bestuur van een land? De wereld voltrekt zich gewoon vanzelf.

De gletsjers smelten, het klimaat warmt lekker op en er komen zomaar prachtige rotsplantjes in mijn tuin! Economisch gezien volgen hoog- en laagconjunctuur elkaar vanzelf op. Nog even en dan moet ik betalen om mijn spaargeld op de bank te kunnen zetten.

Wat een klucht, wat een soap. En daar was de onvermoede link tussen Politiek en GTST.

Even Wikipedia erop nageslagen: ‘In een doorsnee soap wonen de hoofdrolspelers in één gebouw of gebied.’ Nou dat komt alvast dichtbij dacht ik meteen. En om vervelende citaten te voorkomen geef ik even een snelle samenvatting van de kenmerken:

  • Er zijn veel en ingewikkelde relaties.
  • Echte gebeurtenissen (ongeval, ziekte) worden niet vertoond maar alleen besproken.
  • Veel, allemaal even belangrijke en stereotype personages op het toneel.
  • Verschillende verhaallijnen naast elkaar.
  • Gebruik van cliffhangers.

Als vakvrouw voeg ik daar natuurlijk graag wat psychische kenmerken aan toe, inclusief consequenties voor communicatie en samenwerking (lees conflict). Als vakvrouw zou ik ook graag de intrige willen toelichten die ontstaat door journalisten die heftig hijgend niets liever doen dan de sensatie uit elk politiek bekje trekken. Maar het eind van deze column is in zicht, de woorden zijn bijna op.

Tijd voor een check of we het echt begrijpen. Een soap doet een appel op onze diepere drijfveren. Macht, roem en rijkdom verwerven. Schreeuwen en brallen als we iets onzin vinden. Een oogje dicht doen als het handig is. En flink knagen aan de stoelpoten van een ander als we er zelf beter van worden. We weten dat het niet hoort, dat het niet mag. Maar als het veilig gebeurt op het scherm is het geen punt. Dan kunnen we ons erin verliezen, met elkaar schande over spreken en overgaan tot de orde van de dag.

Uiteindelijk verlangen we dus naar SOAP. Politiek of GTST, morgen is er weer een dag waarin we reikhalzend uitkijken naar het vervolg van gisteren. Politici afrekenen op hun gedrag hoeft dus niet. Soap-makers vragen om wat meer inhoud ook niet.

En de wereld bestuurt zichzelf wel.

Sandra Rethmeier, A&O-psycholoog en eigenaar van Spiral Consult.

Reageren? Mail naar A&O-items.