Werken met dankbaarheid werkt

Angela Koolmees 27-11-2019
Het is weer bijna het einde van het jaar met alles wat daarbij hoort. De lichtjes in de bomen, sinterklaasavond, de kerstborrels. Maar ook de eindejaarslijstjes: van de Top 2000, het kantoorjargon van het jaar tot het meest memorabele moment van 2019 (Bouma, 2018).

Op alle vlakken is het nu ook een tijd om het afgelopen jaar de revue te laten passeren. Daarmee ook hoe het jaar voor onszelf is geweest.

Zijn de voornemens gerealiseerd?
Met het terugblikken op het afgelopen jaar en evalueren hoe het gegaan is, hoort ook terugdenken aan de voornemens die aan het begin van het jaar zijn gemaakt en hoe we die al dan niet hebben kunnen realiseren. Misschien is het teleurstellend te concluderen dat het (weer) niet gelukt is om die flitsende carrière te maken, voor jezelf te beginnen of om gezonder te leven (Norcross, Mrykalo & Blagys, 2002). Zo gaat dat namelijk met voornemens. Er is becijferd dat maar liefst 75% van de gemaakte voornemens niet gerealiseerd wordt (Van Garderen, 2015).

Klagen over wat er niet gelukt is
Een manier om hiermee om te gaan is klagen over wat er niet gelukt is dit jaar. Daarmee ligt de focus op wat er niet is of op wat er ontbreekt. Naast dat dit over het algemeen niet bijdraagt aan een goed gevoel, laat onderzoek ook zien dat dit heel ongezond is (Olatunji, Lohr & Bushman, 2007). Klagen maakt je negatiever en dit zorgt ervoor dat je brein andere verbindingen maakt die vooral gericht zijn op negativiteit. Door veel te klagen, train je je brein hier namelijk in (Bradberry, 2016).
Negativiteit geeft een verhoogd cortisolgehalte, wat een negatief effect heeft op onder andere slaap, geheugen en weerstand (Shields, Sazma & Yonelinas, 2016). Ook heeft klagen een negatief effect op de hippocampus. Van veel negativiteit blijkt deze zelfs te krimpen (Sapolsky, 1996). Niet alleen zelf klagen, ook het omgaan met negatieve mensen geeft stress (Olatunji, Lohr & Bushman, 2007). Alle reden dus om het anders te doen.

Je glas vullen door je mindset
Er is ook een andere insteek. Namelijk de insteek van kijken naar wat er wél is. Het is het tegenovergestelde van klagen, ofwel het leven bekijken door de lens dat het glas niet halfleeg, maar halfvol is. Het is denken in mogelijkheden en het besef dat verandering gepaard gaat met ups en downs en dat dat bij het leven hoort.
Een dergelijke kijk met de focus op het proces in plaats van op de uitkomst alleen wordt ook wel growth mindset genoemd (Dweck, 2012). Mensen met een growth mindset geloven dat vaardigheden ontwikkeld kunnen worden en niet vastliggen. Zij geloven in groei en verandering en dat je juist leert van fouten (Dweck, 2012). Het tegenovergestelde zijn de mensen met een fixed mindset, die juist geloven dat ontwikkeling niet mogelijk is en dat fouten maken betekent dat je wat je fout doet, je niet kunt en nooit zal kunnen (Dweck, 2012).

Optimistische blik
Carol Dweck heeft met haar onderzoek aangetoond dat mensen met een growth mindset meer levensgeluk, zelfvertrouwen en betere relaties hebben dan mensen met een fixed mindset (Dweck, 2012). Ook ander onderzoek onderschrijft haar bevindingen. Volgens Lilian Jans-Beken lijkt het hanteren van een optimistische blik een bijdrage te leveren aan een goede mentale gezondheid (Jans-Beken, Lataster, Janssens, Peeters & Jacobs, 2017) ). Een optimistische kijk zou zelfs je leven kunnen verlengen (Lee, James, Zevon, Kim, Trudel-Fitzgerald, Spiro & Kubzansky, 2019).

Een fijner leven met dankbaarheid
Een emotie die in grote mate bijdraagt aan het vergroten van een optimistische blik is dankbaarheid (Watkins, 2004). Dankbaarheid beoefenen maakt je bewuster van de prettige en goede dingen in je leven. Door met regelmaat dankbaarheid te beoefenen, train je jezelf in een positievere kijk op het leven. Daardoor kun je weer meer dankbaarheid ervaren, met als resultaat een prettiger leven (Watkins, 2004).
Onderzoek naar dankbaarheid laat namelijk zien dat regelmatige beoefening van dankbaarheid samenhangt met meer levensgeluk, betere fysieke en mentale gezondheid en betere sociale relaties (Algoe, 2012; Algoe & Haidt, 2009; Emmons, 2010; Jans-Beken et al., 2017).

Dankbaarheid op het werk
Ook op de werkvloer heeft dankbaarheid positieve effecten. Met name op sociaal vlak. Onderzoek laat zien dat door het uiten van dankbaarheid naar elkaar, de samenwerking met collega’s versterkt wordt. Het regelmatig beoefenen van dankbaarheid geeft meer zelfvertrouwen, meer stressbestendigheid en minder emotionele uitputting (Algoe, 2012; Algoe & Haidt, 2009; Chan, 2011; Emmons 2010; Rash, Matsuba & Prkachin, 2011).

Voornemens dankbaar te zijn
Onderzoek laat ook zien dat dankbaarheid bijdraagt aan het beter volhouden van voornemens (DeSteno, 2019; Norcross, Mrykalo & Blagys, 2002).

Wellicht is dit een mooie oefening in dankbaarheid: dankbaar zijn voor alles wat dit jaar gebracht heeft; voor wat geleerd, gelukt en gehaald is. Dankbaarheid voor iedereen om ons heen, zowel privé als op het werk.

Een mooie tijd van dankbaarheid ligt in het verschiet.

Literatuur

  • Chan, D. W. (2011). Burnout and life satisfaction: Does gratitude intervention make a difference among Chinese school teachers in Hong Kong? Educational Psychology, 31(7), 809-823.
  • DeSteno, D. (2019, 1 januari). Here’s how to crack your new years resolutions. The Guardian. Opgehaald van https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/jan/01/heres-how-to-crack-your-new-years-resolutions
  • Dweck, C. (2012). Mindset: Changing the way you think to fulfil your potential. London, UK: Hachette.
  • Emmons, R. (2010). Why gratitude is good. Opgehaald van https://greatergood.berkeley.edu/article/item/why_gratitude_is_good
  • Jans-Beken, L., Lataster, J., Janssens, M. Peeters.S. & Jacobs, N. (2017). Optimisme versterkt mentale gezondheid. Opgehaald van https://www.lilianjansbeken.nl/optimisme-versterkt-mentale-gezondheid/
  • Jans-Beken, L. (2018). Appreciating Gratitude: New perspectives on the gratitude-mental health connection [Doctoral dissertation]. Opgehaald van https://figshare.com/s/57003ff97dc40449521b
  • Lee, L. O., James, P., Zevon, E. S., Kim, E. S., Trudel-Fitzgerald, C., Spiro, A.& Kubzansky, L. D. (2019). Optimism is associated with exceptional longevity in 2 epidemiologic cohorts of men and women. Proceedings of the National Academy of Sciences, 116(37), 18357-18362.
  • Norcross, J. C., Mrykalo, M.S. & Blagys, M.D. (2002). Auld lang syne: Success predictors, change processes, and self‐reported outcomes of New Year’s resolvers and nonresolvers. Journal of Clinical Psychology, 58(4), 397-405.
  • Olatunji, B. O., Lohr, J. M. & Bushman, B. J. (2007). The pseudopsychology of venting in the treatment of anger: Implications and alternatives for mental health practice. In T. A. Cavell & K. T. Malcolm (Eds.), Anger, aggression and interventions for interpersonal violence (p. 119-141). Mahwah, N.J, US: Lawrence Erlbaum.
  • Rash, J. A., Matsuba, M. K. & Prkachin, K. M. (2011). Gratitude and well‐being: Who benefits the most from a gratitude intervention? Applied Psychology: Health and Well‐Being, 3(3), 350-369.
  • Sapolsky, R. (1996, 14 augustus). New studies of human brains show stress may shrink neurons. Stanford News Service. Opgehaald van https://news.stanford.edu/pr/96/960814shrnkgbrain.html
  • Shields, G. S., Sazma, M. A. & Yonelinas, A. P. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 68, 651-668.
  • Van Garderen (2015, 12 januari). In het nieuws: Goede voornemens volhouden. ING Economisch Bureau. Opgehaald van https://www.ing.nl/nieuws/nieuws_en_persberichten/2015/01/in_het_nieuws_goede_voornemens_volhouden.html
  • Watkins, P. C. (2004). Gratitude and subjective well-being. In R. A. Emmons & M. E. McCullough (Eds.), Series in affective science. The psychology of gratitude (p. 167-192). New York, NY, US: Oxford University.

 

Angela Koolmees is A&O-psycholoog en (mindfulness)trainer. Zij begeleidt organisaties in de onderstroom van veranderingen, o.a. door het vergroten van sociale steun vanuit de organisatie, om zo uitval door burn-out, een negatief organisatie-imago en hoge kosten te voorkomen.

Reageren? Mail naar A&O-items.