Kwaliteit van de arbeid

Ana Bloemraad | 01-05-2019
1 mei, de Dag van de Arbeid, is wellicht een goed moment om te reflecteren op de kwaliteit van de arbeid van werknemers in deze tijd.

In 1889 werd op de Tweede Internationale in Parijs, 1 mei in heel Europa als officiële internationale dag van de arbeid uitgeroepen. Sindsdien hebben de vakbonden veel bereikt om de kwaliteit van fysieke arbeid te verbeteren (5-daagse werkweek van 40 uur, vakantiedagen, ergonomische werkplekken, bedrijfsartsen, Arbowetgeving) (Overmeer, 2018).

In de huidige tijd zouden we kunnen denken dat een werknemer het erg makkelijk heeft. Weliswaar zijn de fysieke klachten van werknemers verdwenen of tenminste verminderd, de psychische klachten daarentegen stijgen in de meeste sectoren tot ongekende hoogte. De nieuwste cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zijn niet optimistisch. In 2017 brachten er naar schatting 248.000 personen met de diagnose overspannen een bezoek aan de huisartsenpraktijk. Ruim 37,1% van de werknemers geeft aan dat werkstress de belangrijkste oorzaak van het werk gerelateerde verzuim is. En bijna een kwart van meldingen beroepsziekten betreft burn-out (Volksgezondheidenzorg.info, 2019). Burn-out is beroepsziekte nummer 1, stelt Marleen Luijt in het Algemeen Dagblad (2018).

Wetenschappers geven aan dat de burn-outcijfers in media zijn opgeklopt (Schaufeli, 2018) en dat er te snel geroepen wordt dat iemand burn-out is. Dat is volgens Schaufeli te wijten aan het feit dat burn-outklachten (waaronder ook milde stressklachten kunnen vallen) en een langdurige stoornis die het onmogelijk maakt om te werken, door elkaar gehaald worden en gerapporteerd als burn-out.

Burn-out of niet, het aantal werknemers met psychische klachten stijgt. En om dat in te dammen is gerichte actie nodig.

Als eerste zouden zowel werknemers als werkgevers moeten beseffen dat psychische klachten een domein zijn van psychologen. Arbeid- en organisatiepsychologen en vooral arbeid- en gezondheidspsychologen zijn geschoold om met werk gerelateerde psychische klachten om te gaan. En nog belangrijker, ze weten hoe ze voorkomen kunnen worden! Toch staan ze aan de zijlijn, terwijl de werkgevers allerlei coaches, arbeidshygiënisten, managementgoeroes of helemaal niemand inschakelen om de werknemers weer op te lappen, en dat met wisselende uitkomsten.

Er zijn wel positieve ontwikkelingen die hier verandering in kunnen brengen. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) beseft volgens dr. Anne van Putten, clustercoördinator bij SZW, dat een goede samenwerking tussen verschillende kerndeskundigen (bedrijfsarts, arbeidshygiënist, veiligheidskundige en arbeids- en organisatiedeskundige) noodzakelijk is om betrokkenheid en welzijn van medewerkers te vergroten (Anne van Putten, persoonlijke communicatie, 14 december 2018). Ook de sectie Arbeid en Organisatie (A&O) van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) beseft het belang van samenwerking, en organiseert inmiddels bijeenkomsten waar wetenschap en professionals elkaar ontmoeten (Kop, 2019). Dus begin is er.

Vraag is wel of dit voldoende is, of moeten de werknemers van nu zich verenigen in een vakbond die hun psychische klachten serieus neemt en zich sterk maakt voor hun psychische gezondheid en welzijn. En dat niet pas als het verzuim is opgetreden maar ver daarvoor, zodat werknemers echt de kans krijgen om in een gezonde en welzijn bevorderende organisatie te kunnen werken.

Bronnen

Ana Bloemraad is Registerpsycholoog NIP/ Arbeid en Organisatie en eigenaar van BloemRaad Psychologen.

Reageren? Mail naar A&O-items