Het zolderkamertje als nieuw walhalla

Sandra Rethmeier | A&O-items juli 2021


‘Als de rook om je hoofd is verdwenen…’ zong Boudewijn de Groot destijds treffend. Nu het Covid-vuur is gesmoord en de rook is verdwenen ontvouwt zich het landschap met brokstukken van het crisismanagement. Het uur van de waarheid. Observaties van wat noodzakelijk leek, en een enorme ravage op het gebied van economie, sociale verhoudingen en persoonlijke gevoelens. Wie gaat dat ooit oplossen?

Uitgekauwd onderwerp, dat Covid-gedoe. Zo snel mogelijk vergeten, de anderhalve meter, de mondkapjes en de irritante handenwas-rituelen. Ik gok dat dat ook snel gaat gebeuren. Maar het virus is natuurlijk niet verslagen. Het heeft gewoon zijn eigen plek in de maatschappij veroverd. Ik verwacht ten koste van sociale interactie en empathie. En dat denk ik niet zomaar.

In de eerste plaats is het hele crisismanagement grotendeels gebaseerd geweest op panische reacties. Sluiten, dichtgooien en isoleren. Mensen ophokken. Ik woon op een boerderij, dus ik weet wat voor effect dat heeft op kippen. Nou dat is niet best. Ze kunnen er domweg niet tegen. Bij gebrek aan beter gaan ze met elkaar op de kakel, ze pikken elkaar de kop in en de ogen uit. Ongedierte heeft de kans van z’n leven en bloedmijten doen goeie zaken. Als het ophokgebeuren lang genoeg duurt vallen de kippen uiteindelijk vanzelf om.
Einde crisis zeg maar.

 

Comfortabele afstand

Het thuisplaatsen van medewerkers heeft naast de direct negatieve ervaringen ook een schijnbaar positieve kant. Dan doel ik niet op flauwekulaspecten als tijdsbesparing en filebeperking. Ik zie vooral de conflicten op de werkvloer die netjes uitdoven. Stroeve communicatie die niet meer nodig is. We hoeven elkaar niet meer uit de weg te gaan want we zijn al op een comfortabele afstand. Zoomen kan ook terwijl ik even iets anders doe, en iets later beginnen is behoorlijk normaal geworden. Feedback gereduceerd tot nul. Het zolderkamertje is het nieuwe walhalla geworden. Even nadenken wat er zal gebeuren als ik deze ‘positievelingen’ weer naar de werkplek dirigeer. Misschien maar meteen een paar goeie psychologen op de werkvloer laten aanschuiven?

En dan is er nog een heel groot probleem. Ons lerend vermogen en de wil om te anticiperen blijven behoorlijk achter bij ervaringen en feiten die zich presenteren. Je zou toch zeggen dat de hele onderwijswereld al die vrije dagen heeft benut om zich te beraden op een supersnel leerprogramma voor hun studenten. Effe pezen, achterstand inhalen en volle bak vooruit.

Integendeel: scholen sluiten alweer omdat er te weinig leerkrachten zijn. Omdat de examenklas terugkomt van het uitje met lekker veel besmette leerlingen. Het onderwijs is natuurlijk een makkelijk voorbeeld, omdat die problemen snel de publiciteit halen. Maar de gemiddelde organisatie, heeft die dan een plan klaar wat te doen als de volgende variant zich klaarstoomt voor het Guinness Book of Records? Ligt de focus nog steeds op economisch herstel, op cijfers en omzet, of is er ook wat aandacht voor de Human Factor?

 

Centrale waarden leidend

Volgens mij heeft het virus overtuigend laten zien dat wij niet langer door kunnen gaan met de ratrace. We moeten onze existentiële behoeften vooropstellen, solidair met elkaar zijn in het oplossen van grote problemen en een stapje terug doen in lege financiële ambities van ongebreidelde groei en economische macht.

Empathie, interactie en menselijke waardigheid als centrale waarden leidend laten zijn.

Maar je begrijpt dat ik niet verwacht dat de Covid-ravage zal worden opgeruimd. Ik denk eerder dat de ingeslagen weg zal worden vervolgd, en ik ben behoorlijk somber gesteld over de nabije toekomst. Ik hoop dat ik dat daarin ongelijk krijg. Of wordt het zoals Boudewijn zong…

 

Als de rook om je hoofd is verdwenen… 

De klok en de klepel verzetten de tijd,
Je glijdt in een sneeuwdiepe kuil.
Ze vragen de morgen, je geeft hem in ruil
Voor het ei dat je eet bij ’t ontbijt…

Als de rook om je hoofd is verdwenen
Als de rook om je hoofd is verdwenen.