Cohesie: de smeerolie van de groep

Monique Bekker | A&O-items april 2021

Veel van mijn lezers kennen mij van de artikelen over groepsdynamica. Groepsdynamica inspireert mij nog elke dag. Toen ik echter enkele jaren geleden met Acceptance en Commitment Therapy (ACT) in aanraking kwam, ontstond bij mij de grote wens om de principes van ACT in te zetten in groepen. Werken met groepen geeft mij altijd veel energie, en ik geniet van de interactie met de deelnemers en hoe zij met elkaar oefenen en elkaar stimuleren. Daarom deze keer weer een bijdrage over een van de belangrijkste fenomenen uit de groepsdynamica: cohesie.

Een nieuwe groep

In mijn laatste column schreef ik nog over het afscheid nemen van een groep. Ik wist niet dat er een groepsafscheid nabij was, namelijk van Margreet de Jonge, de redacteur die mij en de andere schrijvers binnen de A&O-items altijd weer goed op weg hielp. We zullen haar missen als rots in de (schrijf)branding. Gelukkig houdt deze groep niet op te bestaan maar is er een nieuwe inspirator: Jeroen van Goor, en ben ik daarom (onverwachts) lid van geworden van een nieuwe groep. Hoewel we elkaar weinig tot niet kennen voel ik mij verbonden met de andere auteurs. Een interessant verschijnsel, want kun je je verbonden voelen met een groep deelnemers die je niet echt kent, is er wel cohesie in onze groep?

Met cohesie wordt aangegeven hoe sterk de samenhang tussen groepsleden is. De term omschrijft de uiteenlopende krachten die een groep bij elkaar houden (Hoijtink, 2001 in de Haas (2020)). Cohesie is een verzamelbegrip voor meerdere relaties in een groep: van groepslid tot groepslid, van groepslid tot groep en van groepslid tot begeleider.

 

Individuele verbondenheid

Is de groep auteurs van de A&O-items eigenlijk wel een groep, en zo ja, is er dan cohesie ? Individuele verbondenheid zoals elkaar aardig vinden, elkaar respecteren en elkaar vertrouwen is lastig te onderzoeken omdat wij elkaar niet kennen en elkaar niet eerder hebben gezien.  Toch is er op groepsniveau wel iets dat zich kenmerkt door het hebben van een ‘wij-gevoel’. Wij zijn namelijk de auteurs van dit onderdeel van de nieuwsbrief en voelen ons dan ook verbonden met elkaar.

Een sterk verbonden groep ervaart meer plezier en tevredenheid, en de leden ervan hebben meer zelfvertrouwen en ervaren minder angst. Dat zou een mooie toevoeging voor ons als auteur zijn. Het ervaren van cohesie speelt ook een grote rol in het willen verlaten van de groep. Als de cohesie hoog is, zullen mensen graag in de groep blijven. Zou de cohesie hier voldoende zijn om als auteurs aangehaakt te blijven? Ik ben daar wel benieuwd naar als ik de definitieve versie van deze nieuwsbrief onder ogen krijg.

Daarnaast dient het schrijven voor de A&O-items wel aantrekkelijk te blijven. Wij auteurs doen dit zonder geldelijke beloning maar we laten ons motiveren door andere drijfveren. De aantrekkelijkheid om te blijven schrijven zit hem vooral in herkenning van de uitgangspunten van de sectie A&O, en de bijzondere thema’s die het beroep verrijken. Het is prachtig om daarover te lezen en te schrijven. Ook onderzoek ik regelmatig of ik mij op mijn gemak blijf voelen als auteur bij deze nieuwebrief, en of ik de verbondenheid met de andere auteurs blijf ervaren. Competitieve gevoelens zijn cohesie verlagend. Gelukkig worden onze bijdragen niet vergeleken met anderen. Er wordt wel vermeld of ze voldoende worden gelezen, maar nooit of je daarin hoger of lager scoort dan andere auteurs, en dat is prettig.

 

Blijf ik columns schrijven voor de A&O-items?

Terugkijkend op de krachten die ervoor zorgen dat ik cohesie ervaar in de groep van auteurs, kan ik wel zeggen dat ik graag onderdeel van deze groep wil blijven. Een aantal cohesie uitgangspunten zijn hierin voor mij voldoende gewaarborgd. Ook onze nieuwe redacteur heeft in dezen iets te doen. Cohesie verhogend vanuit de rol van begeleider zijn vooraf een goede research verrichten over waar de individuele en de groepsdoelen liggen van de auteurs, zodat je er als begeleider op kunt inspelen. Ook dien je als begeleider te streven naar gezamenlijkheid en groepsverantwoordelijkheid. Leer groepsleden zelf zaken op te lossen die niet bij jou te liggen. Maak af en toe gebruik van feedback van alle auteurs. Op die wijze zal er nog een mooie toekomst zijn voor de A&O-items en blijf ik graag aangehaakt. Laten we er samen wat moois van maken, aldus onze nieuwe redacteur.

 

Tip:

Wil je zelf ook een groep begeleiden vanuit de elementen van de groepsdynamica? Op 22 en 23 april as. start er  een 2-daagse training voor A&O- en A&G psychologen.

 

Literatuur:

  • Bekker, M.E. (2020). Groepsdynamica: werken in en met groepen. Amsterdam: Boom Uitgevers.
  • NVGP, praktijkrichtlijnen, 2019
  • De Haas (2020) Groepsbehandeling en teambegeleiding in de zorg. Amsterdam: Boom Uitgevers.