Thuisblijven

Angela Koolmees | A&O-items 25-11-2020
Zoveel mogelijk thuisblijven is de boodschap van de persconferentie in november. Niet naar het theater, museum, café of uit eten, maar gewoon in je eigen huis blijven. Met daarbij het dwingende advies ook niet meer naar je werk te gaan, maar te werken vanuit huis.

Daarmee komt er werk het huis in en komt thuis in een ander licht te staan. Dat vraagt aanpassing en kan grote impact hebben op je werk-privé balans.

Van thuis op je werk naar thuis met je werk
De betekenis van het woord ‘thuis’ is volgens Van Dale (2020) ‘de plaats waar iemand zich thuis voelt’. Dat is een algemene omschrijving, waar ook een filosofische betekenis aan gegeven kan worden. Hier gaat het specifiek over thuis voelen in je werk en thuis voelen op je werk. De verandering van werklocatie buitenshuis naar in je huis lijkt simpel en kan tegelijkertijd een grote verandering zijn.

Drempel over
Wanneer thuis vermengt met werk kan het onderscheid tussen werk en privé onduidelijk worden. Voorheen was er het moment van de thuisdeur sluiten, reizen naar het werk en daar naarbinnen gaan, om dit ritueel aan het einde van de dag in omgekeerde volgorde te herhalen. Het moment van de drempel overstappen van thuis of werk, maakt direct duidelijk welke rol iemand heeft en wat er verwacht wordt. Beide levensgebieden brengen namelijk een andere rol en invulling met zich mee. Bijvoorbeeld de ouderrol kent andere taken en verantwoordelijkheden dan een werknemersrol. In de huidige ontwikkelingen waar vanuit huis wordt geleefd en gewerkt, lopen deze rollen door elkaar heen.

Rollenstress
Wanneer de rol die iemand vervult op het werk en de rol die iemand thuis vervult, meer met elkaar integreren kan dat voor verwarring en stress zorgen. Bijvoorbeeld in de situatie dat er thuis gewerkt wordt en er kinderen zijn die verzorging nodig hebben. Een luier verschonen laat zich niet plannen. Het is voor veel mensen dan ook jongleren om beide rollen vanaf één plek te vervullen. Er is geen duidelijke scheiding meer en het risico van multitasken ligt op de loer.

Van multitasken is bekend dat het contraproductief werkt: de effectiviteit kan zelfs met 40% afnemen en ook creativiteit en probleemoplossend vermogen dalen (Atchley, 2010; Rubinstein, Meyer, Evans, 2001). Het gevolg hiervan kan een verstoorde werk-privébalans zijn. Onderzoek laat namelijk zien dat het combineren van meerdere rollen stress geeft, zogenaamde rollenstress (Kinnunen, Rantanen, De Bloom, Mauno, Feldt & Korpela, 2016; Lapierre, Van Steenbergen, Peeters & Kluwer, 2016).

Autonomie
In het algemeen draagt het kunnen thuiswerken bij aan het verhogen van werkgeluk en werk-privébalans (Baroncini, 2017; Van Veldhoven & Van Gelder, 2020). Als een medewerker de keuze heeft om thuis te werken., kan het gevoel van autonomie toenemen Autonomie is een belangrijke factor in werkgeluk en werkt door in andere levensgebieden (Van den Broeck, Vansteenkiste, De Witte, Soenens & Lens, 2010; Baroncini, 2017). Tegelijkertijd kan het gedwongen en volledig thuiswerken juist een inbreuk op deze aspecten zijn. Herstel van werk is lastiger voor mensen die werk en privé met elkaar integreren. Omdat beide rollen vrijwel continu door elkaar lopen, bemoeilijkt dit het herstel (Kinnunen, Rantanen, De Bloom, Mauno, Feldt & Korpela, 2016). Ook kan het wegvallen van het directe contact met collega’s als een gemis worden ervaren (Van Veldhoven & Van Gelder, 2020).

Invloed uitoefenen
Feit is dat dit de huidige situatie is en de enige invloed die erop is, is om er zo goed mogelijk mee om te gaan. Invloed uitoefenen op wat er wel mogelijk is, kan het gevoel van autonomie en grip vergroten. Er is namelijk genoeg waar invloed op uit te oefenen is. Het meer thuis zijn, geeft bijvoorbeeld minder reistijd en meer tijd met elkaar. Hoe je die tijd met elkaar doorbrengt, is iets waar invloed op uit te oefenen is.

Rollenstress voorkomen of zoveel mogelijk beperken
In de afgelopen periode blijken onderstaande manieren in de praktijk goed te hebben gewerkt in het voorkomen of zoveel mogelijk beperken van rollenstress en het beste te maken van het gedwongen thuiswerken.

  • Structuur – Breng zoveel mogelijk structuur aan in wat er te doen is en maak een overzicht van taken die in korte tijd te realiseren zijn.
  • Focus – Doe 1 taak of actie tegelijk.
  • Stop – Begrens de tijd die besteed wordt aan werk. Bijvoorbeeld door aan het begin en eind van de dag letterlijk het huis uit te gaan.
  • Pauze – Neem regelmatig pauze en neem de tijd om te lunchen en eventueel een lunchwandeling te maken.
  • Zelfcompassie – Besef dat er misschien minder lukt en dat dit het maximale is wat nu kan.
  • Dankbaarheid – Dankbaarheid helpt om te zien wat er wel is en om met de aandacht in het moment te blijven.

Bovengenoemde aanpak kan de ene dag makkelijker zijn om toe te passen dan de andere dag. Daarbij kunnen met name de punten zelfcompassie en dankbaarheid behulpzaam zijn. Wees mild in wat er lukt en dankbaar voor wat er is. Met het besef dat er morgen weer een nieuwe dag is.

Referenties

  • Atchley, P. (2010, 21 december). You can’t multitask, so stop trying. Harvard Business Review. Opgehaald van https://hbr.org/2010/12/you-cant-multi-task-so-stop-tr
  • Baroncini, B. (2017). Werk maken van autonomie. Opgehaald van https://www.pwnet.nl/organisatie-strategie/artikel/2017/10/werk-maken-van-autonomie-10129778
  • Kinnunen, U., Rantanen, J., De Bloom, J., Mauno, S., Feldt, T. & Korpela, K. (2016). The role of work-nonwork boundary management in work stress recovery. International Journal of Stress Management, 23(2), 99.
  • Lapierre, L. M., Van Steenbergen, E. F., Peeters, M. C. & Kluwer, E. S. (2016). Juggling work and family responsibilities when involuntarily working more from home: A multiwave study of financial sales professionals. Journal of Organizational Behavior, 37(6), 804-822.
  • Rubinstein, J.S., Meyer, D.E. & Evans, J.E. (2001). Executive control of cognitive processes in task switching. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 27(4), 763-797. doi:10.1037/0096-1523.27.4.763
  • Van Dale (2020). Opgehaald van: https://www.vandale.nl/gratis-woordenboek/nederlands/betekenis/thuis#
  • Van den Broeck, A., Vansteenkiste, M., De Witte, H., Soenens, B. & Lens, W. (2010). Capturing autonomy, competence, and relatedness at work: Construction and initial validation of the Work‐related Basic Need Satisfaction Scale. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 83(4), 981-1002.
  • Van Veldhoven, M. & Van Gelder (2020). Ervaringen met thuiswerken tijdens COVID-19: Europees vragenlijstonderzoek onder 5000 kenniswerkers gedurende de eerste weken van de lockdown – Rapportage Nederland. doi:10.13140/RG.2.2.34262.27208

Angela Koolmees is A&O-psycholoog en (mindfulness)trainer. Zij begeleidt o.a. organisaties in de onderstroom van veranderingen. Zoals het vergroten van sociale steun vanuit de organisatie, om zo uitval door burn-out, een negatief organisatie-imago en hoge kosten te voorkomen.