Ontwikkeling kwaliteitsstandaarden

Kwaliteitsstandaarden (richtlijnen en zorgstandaarden) worden ontwikkeld volgens de EBRO-methodiek (www.ha-ring.nl). EBRO staat voor Evidence Based Richtlijn Ontwikkeling. Dit betekent dat kwaliteitsstandaarden gebaseerd zijn op zowel resultaten van wetenschappelijk onderzoek, als op praktijkkennis van professionals en ervaringskennis van cliënten. De leidraad voor kwaliteitsstandaarden (Aqua, 2014) geeft handvatten voor de wijze waarop kwaliteitsstandaarden idealiter tot stand komen en hun weg vinden in de praktijk.

 

Knelpuntenanalyse

Het ontwikkelen van een kwaliteitsstandaard start met een knelpuntenanalyse. Alle relevante partijen die bij de specifieke zorgvraag zijn betrokken worden gevraagd naar knelpunten. Getracht wordt een goed beeld te krijgen van de meest prangende knelpunten in de praktijk. De ontwikkelwerkgroep is verantwoordelijk voor de analyse en prioritering van de knelpunten. Bij de knelpuntenanalyse staat de zorgvraag centraal.

Op grond van deze knelpuntenanalyse worden specifieke uitgangsvragen opgesteld. Per uitgangsvraag wordt bezien hoe deze het beste kan worden beantwoord. Bij uitgangsvragen op het gebied van interventies wordt bij voorkeur gebruik gemaakt van de GRADE-methodiek.

 

Ontwikkeling van de concepttekst van de kwaliteitsstandaard

In deze fase worden de aanbevelingen geformuleerd. Een aanbeveling geeft antwoord op een uitgangsvraag en beschrijft concreet en specifiek welk beleid in bepaalde situaties bij een groep van zorggebruikers geschikt is. Duidelijk beschreven is welke actie wordt aanbevolen en wat het doel daarvan is. De aanbeveling is zodanig geformuleerd dat duidelijk wordt hoe krachtig die moet worden opgevat.

Als het niet goed mogelijk is een keuze te maken en wensen en voorkeuren van zorggebruikers sterk variëren, worden de voor- en nadelen van de verschillende opties beschreven om samen beslissen/ shared decision making in de praktijk te ondersteunen.

 

Aanpassing van de concepttekst van de kwaliteitsstandaard

In de commentaarronde toetsen zorgprofessionals, zorggebruikers en andere betrokken de kwaliteitsstandaard op inhoud en toepasbaarheid. De conceptteksten kunnen worden becommentarieerd bijvoorbeeld tijdens een invitational conference, praktijktest/proefimplementatie, vragenlijstonderzoek.

Via de beroepsverenigingen, zoals het NIP, kunnen hun achterbannen het concept becommentariëren. De personen en partijen die commentaar hebben gegeven, worden geïnformeerd over hoe hun commentaar is verwerkt in de definitieve tekst van de kwaliteitsstandaard. De ontwikkelwerkgroep besluit in hoeverre aangeleverd commentaar wordt verwerkt in de definitieve tekst.

 

Autorisatie door de beroepsverenigingen

De kwaliteitsstandaard wordt geautoriseerd/geaccordeerd door ten minste alle primaire beroepsgroepen en patiënten-/cliëntenorganisaties. Autorisatie door beroepsgroepen is een formele bekrachtiging van de kwaliteitsstandaard die op alle onderdelen wordt onderschreven. Door autorisatie wordt duidelijk of de kwaliteitsstandaard tot de professionele standaard van de beroepsgroep behoort.

 

De rol van het NIP bij de ontwikkeling van richtlijnen of zorgstandaarden

Het NIP wil graag volledig betrokken worden in het ontwikkeltraject van een richtlijn/kwaliteitsstandaard als:

  • Als het onderwerp van de richtlijn relevant is in het werkveld van de psycholoog
  • De psycholoog werkt met de doelgroep (kinderen, mensen met COPD, etc) van de richtlijn
  • Als bij de problematiek ook psychologische zorg/begeleiding geïndiceerd kan zijn.

Volledige betrokkenheid betekent:

  • NIP is vertegenwoordigd in de ontwikkelwerkgroep. Daarmee is het NIP mede ontwikkelaar van de inhoudelijke conceptteksten van de richtlijn
  • Zodra de conceptteksten gereed worden de conceptteksten voorgelegd aan de achterban van het NIP voor commentaar, input etc. Dit is de commentaarfase. Het ingebrachte commentaar, input etc wordt door de ontwikkelwerkgroep verwerkt.
  • Als de commentaren zijn verwerkt in de definitieve tekst van de richtlijn, dan wordt deze opnieuw voorgelegd te goedkeuring (autorisatie) door het NIP.
  • Door het NIP geautoriseerde richtlijn geldt als onderdeel van de professionele standaard van de psycholoog. De richtlijn wordt gepubliceerd zodat alle psychologen er kennis van kunnen nemen.

Bij richtlijnen die bedoeld zijn voor aanpalende beroepen zoals fysiotherapeuten, wordt het NIP soms gevraagd om mee te lezen omdat de inhoud gebaseerd kan zijn op psychologische theorieën. Het NIP wordt dan gevraagd om inhoud op juistheid en stand van de huidige wetenschap en praktijk te bepalen. Het NIP wordt dan betrokken in de commentaarfase. Het NIP autoriseert de richtlijn niet, omdat deze ook niet voor psychologen is bedoeld. Lees hier meer over de uitgangspunten van het NIP op kwaliteitsstandaarden.

Voor NIP leden die meewerken aan de ontwikkeling van een kwaliteitsstandaard, zijn handleidingen opgesteld: