Hoe kan je als psycholoog asielzoekers optimaal begeleiden?

Zorgverleners worstelen regelmatig met ethische dilemma’s in de ggz voor asielzoekers. Dat blijkt uit een onderzoek van de Johannes Wier Stichting. Het goed herkennen, erkennen en behandelen van de specifieke problematiek is van groot belang. Daarom delen wij graag twee inhoudelijk sterke documenten, die u als psycholoog hierbij kunnen helpen.

 

Dit document is opgesteld door dr. Nora Sveaass, zij is professor in de psychologie en lid van de UN committee against Torture. Het handboek, gebaseerd op haar lange expertise en ervaring in het veld, is een handig gereedschap voor het begrijpen van en omgaan met trauma als gevolg van seksueel geweld. Het biedt op didactische wijze voorbeelden van laag intensieve hulpverleningmethodieken, die breed toepasbaar zijn.

Sveaass presenteerde de manual begin dit jaar tijdens een congres in Noorgwegen met deelnemers als CRC, MSF, UNICEF, UNFPA en de WHO. Tijdens deze presentatie benadrukte ze het belang van herkenning en erkenning van geestelijke problemen als onderdeel van noodhulp in door geweld getroffen gebieden, en vervolgens het belang van een beter begrip van en effectievere toenadering van trauma. Haar aandacht was gericht op asielzoekers en slachtoffers van seksueel geweld, onder meer omdat deze aspecten steeds omvangrijker worden in een wereld geteisterd door groeiend (gewapend) conflict.

 

In de praktijk kunnen psychologen hun standaarden voor goed zorgverlenerschap vaak niet waarmaken. Ook is er lang niet altijd tijd en ruimte om stil te staan bij alle afwegingen die nodig zijn. Dat blijkt uit dit onderzoek van de Johannes Wier Stichting. Zorgverleners voelen zich persoonlijk te betrokken of houden juist te veel afstand. Ze twijfelen over of een psychiatrische diagnose wel de kern van de klachten dekt en of een asielzoeker gebaat is bij zo’n diagnose. Maar ook in hun contacten met advocaten en andere organisaties doen zich dilemma’s voor: welke informatie kunnen ze wel en niet delen, wat is nog wel en wat niet meer in het belang van hun cliënt?

Voor dit onderzoek is de internationale literatuur bestudeerd, zijn individuele interviews gehouden en focusgroepen met hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg; psychiaters, artsen, psychologen, verpleegkundigen. Op basis van de dilemma’s die zij ervaren, hun argumenten en afwegingen, is een handreiking ontwikkeld.

In de handreiking beschrijven de auteurs twaalf ethische vragen, met argumenten en handreikingen voor zorgverleners. Dit helpt de zorgverleners bij het reflecteren op de dilemma’s die zij dagelijks tegenkomen. Zo’n handreiking kan echt ondersteunen, want, zoals een zorgverlener stelt: ‘je bent al dichter bij een oplossing, als je je ervan bewust bent dat er een dilemma is.’ Tevens is praktische informatie opgenomen over medische zorg in de opvang voor asielzoekers, de werkwijze van het Bureau Medische Advisering en organisaties waar zorgverleners terecht kunnen.

Het project is uitgevoerd in een samenwerkingsverband tussen de Johannes Wier Stichting, de Universiteit Utrecht, de Stichting Diversiteit en Inclusie in zorg en welzijn (voorheen Mikado kenniscentrum interculturele zorg), het Academisch Medisch Centrum van de Universiteit van Amsterdam en Centrum ’45. Het project werd mogelijk gemaakt door ZonMw. Vertegenwoordigers van het NIP namen deel aan de klankbordgroep.

 

Ga terug naar het themadossier Mensenrechten