Coronadossier - Beroepsuitoefening / beroepsethiek

Onder invloed van de maatregelen rond het coronavirus verandert er veel in je dagelijks werk als psycholoog. Op deze pagina verzamelen we informatie over beroepsuitoefening en beroepsethiek die juist nu van belang is.

 

Maatregelen in de praktijk

Voor het toepassen van hygiënemaatregelen en gedragsregels in het werk, adviseert het NIP de richtlijnen van het RIVM op te volgen en cliënten daarop te wijzen. Vermeld dit ook op de website van je praktijk of instelling, en in de wachtkamer. Zie: Vragen & antwoorden coronavirus (COVID-19).

Met specifieke vragen kun je terecht bij het pu/blieksinformatienummer van de Rijksoverheid, tel: 0800-1351. Lees ook de Richtlijn GGZ en Corona over bezoekregelingen en behandeling vanuit de vrijgevestigde praktijk.

 

Afzeggen of ‘no show’ afspraken

Voor het afzeggen van afspraken kun je je in algemene zin houden aan de richtlijnen van het RIVM, maar denk daarnaast ook na over je eigen beleid ten aanzien van ‘no show’. Vermeld op je website duidelijk hoe je met het afzeggen van afspraken omgaat. Het NIP adviseert psychologen de kosten bij ‘no show’ niet in rekening te brengen, en cliënten altijd de mogelijkheid te geven de afspraak te annuleren als zij twijfelen over hun gezondheid.

 

Face-to-face contact of alternatieven

Face-to-face behandeling kan plaatsvinden, met inachtneming van de RIVM-richtlijnen. De overheid heeft als hulpmiddel een gezondheidscheck (pdf) ontwikkeld voor contactberoepen.

Lees ook wat hierover staat in de nieuwste versie van de Richtlijn GGZ en corona, onder Polikliniekbezoek, vrijgevestigde praktijk en behandeling, en specifiek de passage over de keuze voor behandeling face-to-face of digitaal. Op basis van de richtlijn is de infographic ‘Samen beslissen hoe jouw behandeling verder gaat in tijden van corona’ (pdf) ontwikkeld. Deze is via GGZ Standaarden ook als poster te bestellen.

Het is aan jou als psycholoog om samen met de cliënt in te schatten wat de beste vorm is voor de behandeling. Dat is verschillend per cliënt en afhankelijk van de hulpvraag, de aard en de complexiteit van de klachten. Face-to-face contact kan vervangen worden door alternatieven op afstand, zoals beeldbellen, indien de fysieke kwetsbaarheid van client, mede-client of behandelaar daar aanleiding toe geven. De keuze voor een behandelvorm is altijd het resultaat van shared decisionmaking. Bij de afweging of een cliënt fysiek moet worden gezien spelen factoren mee als het risico op schade voor de cliënt (bijvoorbeeld in een crisissituatie), de beschikbare alternatieven en de veiligheid van de psycholoog zelf.

Let bij de keuze van andere communicatiemiddelen goed op privacy en beveiliging (zie hieronder). Houd ook rekening met het bevattingsvermogen van de cliënt en stel jezelf de vraag of het gekozen middel de privacy van cliënt en eventuele huisgenoten voldoende waarborgt. (Beeld)bellen is bijvoorbeeld minder geschikt als cliënt zich niet kan afzonderen voor een gesprek.

Een face-to-face contact kan niet door een cliënt worden afgedwongen. Het professioneel oordeel van jou als psycholoog is leidend. Over eventuele alternatieve wijzen van therapie dient overeenstemming te worden bereikt met de cliënt en er is (mondelinge) toestemming voor nodig. Let erop dat je als psycholoog een aantekening opneemt in het dossier over de overeengekomen afspraken.

 
Tips over beeldbellen
 

Privacy en beveiliging

Het is belangrijk gebruik te maken van software en tools met een beveiligingsniveau dat is toegerust op de privacyregels in de zorg. Dat luistert extra nauw omdat je als psycholoog werkt met gevoelige persoonsgegevens over gezondheid. Ook bij het gebruik van elektronische communicatiemiddelen is het van belang dat je zorgvuldig omgaat met de vertrouwelijkheid daarvan. Check bij keuze voor een pakket in elk geval of een programma voldoet aan de veiligheidsnormen NEN 7510 ofwel ISO27001.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) stelt in een advies over veilig thuis werken dat in deze coronacrisis goede zorg weliswaar boven privacy gaat maar dat zorgverleners wel belangrijke waarborgen in acht moeten nemen. Ook de AP adviseert daarom zoveel mogelijk gebruik te maken van opties voor beeldbellen of chatten die voldoen aan de strenge NEN/ISO-normen.

De AP adviseert zorgverleners om consumentenapps als FaceTime, Skype of Signal, die niet specifiek voor de zorg zijn ontwikkeld, alleen bij hoge uitzondering te gebruiken. Zorgverleners dienen cliënten in dat geval op de hoogte te brengen van de privacyrisico’s van dat gebruik.

 
 

Psychodiagnostisch (test)onderzoek op afstand

Leden vragen zich af of het verantwoord is op afstand psychodiagnostisch (test)onderzoek te doen. De Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN) van het NIP zegt hier het volgende over:

“Het is afhankelijk van het type test of deze op afstand kan worden afgenomen. De psycholoog zal daarbij op basis van de testhandleiding, de cliënt en de casuïstiek zelf een afweging moeten maken. Terughoudendheid met betrekking tot de overgang van face-to-face testafnames naar digitale vormen van testafname zonder toezicht is aan te raden, met name als dit betrekking heeft op het afnemen van (papieren) tests die bedoeld zijn om onder toezicht te worden afgenomen.”

 

Beroepsgeheim

Vermoed je als psycholoog dat een cliënt besmet is met het coronavirus terwijl deze zich daar zelf niet van bewust is? Bespreek dit met de cliënt vraag hem of haar telefonisch contact op te nemen met de huisarts. Neem niet zelf contact op met de huisarts van de cliënt; daarmee doorbreek je je beroepsgeheim.

 
Hoe zit het met beroepsgeheim wanneer er contactonderzoek nodig is?

Als de psycholoog vermoedt of op de hoogte is dat de cliënt is besmet geraakt met het coronavirus of wordt benaderd door de GGD in het kader van contactonderzoek geldt in principe het beroepsgeheim. Het beroepsgeheim is echter niet absoluut en kan – wanneer daar noodzaak toe is – op verschillende manieren worden doorbroken.

 

Zelf mentaal gezond blijven

Als psycholoog werk je op dit moment onder moeilijke omstandigheden. De werkdruk ik hoog, je moet anders werken dan je gewend bent, en rekening houden met de mentale en lichamelijke gezondheid van je cliënten. Om dit vol te houden is het van belang zelf gezond te blijven, ook mentaal. Een aantal tips: