Sociaal-emotionele vaardigheden verankeren in het onderwijs

Partijen uit onderwijs, wetenschap, beleid en maatschappij pleiten in een position paper voor structurele verankering van sociaal-emotionele vaardigheden in het onderwijscurriculum.

Zij zien dit als randvoorwaarde voor welbevinden, goed leren, gezondheid en gelijke kansen voor leerlingen. Het position paper verschijnt in aanloop naar het Commissiedebat funderend onderwijs PO/VO op 6 april aanstaande. Schoolpsychologen van het NIP zijn blij met de aandacht voor sociaal-emotionele ontwikkeling, en onderschrijven de oproep dit te verankeren in het curriculum.

Zij pleiten daarbij voor een integrale aanpak, sámen met leraren, ondersteunend personeel en schoolleiders. Zo kan er goed worden aangesloten op wat er allemaal al in scholen is en hoe dat (nog) effectiever ingezet kan worden.

Ook benadrukken de schoolpsychologen de wisselwerking tussen welbevinden en goed onderwijs. Een bepaalde mate van welbevinden is nodig om open te staan voor leren. Maar andersom geldt: leren en presteren bevordert het gevoel van competentie en daarmee welbevinden.

Op scholen, zeker in en na de pandemie en met het huidige lerarentekort, regeert vaak de waan van de dag. Toch gebeurt er al veel in scholen op het gebied van welbevinden, en het is goed daarop aan te sluiten. Vaak worden losse programma’s ingezet, soms zijn er leerlijnen en wordt het sociaal emotioneel leren gemonitord.

Laura Stroo, bestuurslid NIP-werkgroep Schoolpsychologen en lid van de Coalitie Welbevinden:

“Het is belangrijk dat al die losse elementen samenhangen met elkaar, zodat het handelen en gedachtegoed echt systematisch, doelgericht en planmatig in de dagelijkse praktijk van het hele schoolteam verweven is. Daarvan weten we dat het werkt. Teams moeten dan wel gefaciliteerd worden om de noodzakelijke competenties te verwerven, en tijd krijgen om dit met elkaar  vorm te geven, uiteraard in relatie met leerlingen en ouders. Investeren in welbevinden vanuit een integrale aanpak werkt beter dan de inzet van losse interventies.”

Voor een structurele inbedding zou het mooi zijn als emotionele ontwikkeling en welbevinden niet alleen in het onderwijscurriculum van leerlingen wordt opgenomen, maar ook in de opleiding van leraren. “Dan pak je het in de basis aan”, aldus Helen Bakker, hoofdopleider van de postmasteropleiding Schoolpsycholoog.

Hanneke Visser, plaatsvervangend hoofdopleider van de postmasteropleiding Schoolpsycholoog en betrokken bij de Coalitie Welbevinden: “Psychologie in het onderwijs gaat niet over welbevinden alleen, maar juist over de dynamische relatie tussen leren en welbevinden. Dus naast aandacht voor welbevinden, ook aandacht (blijven) besteden aan goede lessen, met hoge verwachtingen, in prettige sfeer en door een veerkrachtig schoolteam”.

Op 25 maart vond het jaarlijkse Schoolpsychologencongres plaats; ook hier werd aandacht besteed aan de dynamische relatie tussen leren en welbevinden (onder meer in een keynote lezing van Pedro De Bruyckere). Aandacht voor welbevinden is heel goed, maar niet alleen, niet altijd en niet teveel.

Schoolpsychologen van het NIP zijn betrokken bij de Coalitie Welbevinden die rondom corona diverse praktijkkaarten over welbevinden heeft ontwikkeld voor het onderwijs.

Ook zetten zij zich in voor het ondersteunen van scholen bij het versterken van veerkracht in het onderwijs, zie hierover de informatiepagina voor docenten en schoolteams van het NIP.