Wie weet het beter? De docent of de Centrale Eindtoets?

Op 16, 17 en 18 april staat voor de meeste leerlingen uit groep 8 van de basisschool de CITO-toets weer op het programma. Maar wat als de score op de CITO-toets sterk afwijkt van het advies dat hun docent gegeven heeft?

Een advies voor de middelbare school hebben ze dan namelijk al gekregen van hun docent.  Stellen docenten hun advies daarna nog bij? Of weet de leerkracht het gewoon echt beter?

Kimberley Lek en Rens van de Schoot van de Universiteit Utrecht deden onderzoek onder 119.751 leerlingen die ze drie jaar lang hebben gevolgd. Zij adviseren het docentadvies én het advies op basis van de score op de Centrale Eindtoets te combineren, om de leerling zo een optimaal advies te geven voor het voortgezet onderwijs.

Sinds 2015 is evenwel alleen het docentenadvies leidend voor de plaatsing van leerlingen in het voorgezet onderwijs. Een controversiële wetswijziging die nog steeds voor veel discussie zorgt, zowel bij ouders, schoolbesturen en wetenschappers. De politiek bemoeit zich er actief tegenaan en kwam in februari met een coalitieplan voor de eindtoets. In mei komt er een officiële evaluatie naar buiten van de huidige werkwijze. Het artikel van Lek en Van de Schoot biedt een zeer genuanceerde en cijfermatige reflectie op die wetswijziging.

 

Wat concluderen de onderzoekers?

In het schooljaar 2014-2015 was bij ruim de helft (56%) van de leerlingen het docentenadvies en Centrale Eindtoetsadvies hetzelfde. Bij 29% lag het centrale eindtoetsadvies hoger en bij 15% lag dit lager.

Drie jaar later tonen de onderzoekers onder andere aan dat:

  • Leerlingen met een vmbo en vwo docentenadvies starten en eindigen vaak ook op dat niveau.
  • De Centrale Eindtoets voorspelt beter welke leerlingen op het vwo terecht komen.
  • De leerkracht voorspelt de plaatsing van vmbo-leerlingen goed.
  • Leerlingen met een havo-advies switchen relatief vaak van onderwijsniveau.
  • De eindtoets voorspelt de opstromers het beste en de docent de afstromers.

 

Strijd met CPB-advies

Volgens onderzoeker Lisette Swart van het CPB is de kans op een passend schooladvies groter als de eindtoets weer meer gewicht krijgt. Volgens haar moet de Cito-toets weer bepalend worden, is te lezen in Trouw. Dat spreken de onderzoekers Lek en Van de Schoot tegen. Zij pleiten voor een combinatie én om vaker meervoudige adviezen te geven.

 

Aanbevelingen onderzoekers

Het docentadvies en de Centrale Eindtoets hebben allebei voordelen. Daarom stellen Lek en Van de Schoot voor deze te combineren. Zo zijn leerlingen niet teveel afhankelijk van een oordeel van een docent en worden zij niet afgerekend op een enkel toetsresultaat. Ook adviseren de onderzoekers docenten om vaker meervoudige adviezen te geven en het advies naar boven bij te stellen als de Centrale Eindtoets hoger uitvalt. Advies moet immers maatwerk zijn.

 

Over de auteurs

Kimberley Lek doet promotieonderzoek met een NWO-onderzoekstalentbeurs aan de Universiteit Utrecht, bij de afdeling Methoden en Statistiek.

Rens van de Schoot is hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, afdeling Methoden en Statistiek. Hij werkt op een VIDI-beurs van NWO waarvoor hij met zijn team werkt aan Bayesiaanse methoden om expert kennis, bijvoorbeeld van docenten, te koppelen aan geobserveerde data, zoals de score op de Centrale eindtoets.

 

In het nieuws

In het nieuws is uitgebreid aandacht voor de onderzoeken naar de CITO-toets:

 

De Psycholoog

De Psycholoog is het vaktijdschrift van het Nederlands Instituut van Psychologen, de landelijke beroepsvereniging van psychologen. De vereniging bevordert de beoefening van psychologie, behartigt de belangen van psychologen en biedt een platform aan de leden. Het tijdschrift heeft als doel de wetenschappelijke en beroepsontwikkelingen binnen de psychologie onder de aandacht te brengen.