Nobelprijswinnaar Economie slaat brug van economie naar psychologie

Thaler, verbonden aan de Booth School van de Universiteit van Chicago, won maandag de Nobelprijs voor de Economie. Hij wordt de vader van de gedragseconomie genoemd en probeert de brug van economie naar psychologie te slaan. Hij noemt de  consument geen rationeel wezen, maar een een homo economicus die kiest voor de beste kwaliteit tegen de laagste prijs  zoals de economische theorie veronderstelt. De consument is een kuddedier, dat in zijn economische keuzes wordt geleid door statusdenken, angsten en andere irrationele emoties.

Marketeers houden veel meer dan economen rekening met psychologie. Daarom leggen ze duurdere artikelen op ooghoogte in de winkelschappen, zodat mensen die eerder pakken dan de goedkope. En daarom geven winkels kortingsbonnen in plaats van de prijs van een artikel te verlagen, omdat dat tegemoetkomt aan de behoefte te kunnen onderhandelen. Ook overheden kunnen hun voordeel doen met nudging. In Groot-Brittannië werd de les van Nudge gebruikt om mensen sneller hun achterstallige belasting te laten voldoen. In plaats van te dreigen met een boete werd in een brief gemeld dat zij tot de minderheid van 5 procent behoorden die niet op tijd had betaald. Mensen bleken daarvoor zeer gevoelig te zijn.

Als Nobelprijswinnaar komt hij in een indrukwekkend rijtje van door de Zweedse Rijksbank gelauwerde economen, dat begint met de Nederlander Jan Tinbergen in 1969 en waarop ook de namen van Paul Samuelson, Milton Friedman, Friedrich von Hayek, Joseph Stiglitz en Paul Krugman prijken. De prijs van 9 miljoen Zweedse kroon – bijna 1 miljoen euro – wordt gelijk met de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt.

Econoom Iris Vermeir van de Universiteit Gent, die veel over gedragseconomie en nudging schreef, vindt het terecht dat Thaler de prijs krijgt. ‘Hij heeft een nieuwe impuls gegeven aan het economisch denken. En zijn werk is veel gerepliceerd. Hij heeft suggesties gegeven hoe je mensen gezonder en blijer kunt maken.’

Strikt genomen is de ‘Nobelprijs’ voor de Economie geen Nobelprijs, zoals die wordt uitgereikt voor bijvoorbeeld de Vrede en de Literatuur. De prijs voor de Economie wordt sinds 1969 door de Centrale Bank van Zweden toegekend ter nagedachtenis van de Zweedse uitvinder Alfred Nobel.