Het syndroom van Münchhausen by proxy

Gisteren keek ik naar ‘The ninth life of Louis Drax’, een echte aanrader voor psychologen over een puber die het ene na het andere ongeluk krijgt en zijn lieve, zorgzame moeder. De film blijkt uiteindelijk over het syndroom van Münchhausen by proxy te gaan, in de nieuwe DSM 5 (minder) bekend onder de diagnose Factitious Disorder imposed on another. Achter het beeld de  betrokken moeder schuilt een indringend gestoorde vrouw.

Kern van het syndroom: je brengt het kind van wie je houdt ernstig letsel toe en zoekt hulp bij het ziekenhuis. De klachten komen over als een ongeluk en de ouder presenteert zich als overbezorgd. Eenmaal thuis gaat de mishandeling door, soms tot de dood er op volgt.

Bizar, toch?

Laten we dit concept op de ggz van tegenwoordig toepassen.

Het systeem is doorgedraaid, regels zijn belangrijker dan onze cliënten, medewerkers zijn het beu en lopen weg of worden zzp’er. We creëren door de bureaucratie enorme wachtlijsten.

De reactie van VWS en de zorgverzekeraars is opmerkelijk. Zij uiten zich overbezorgd. Ook zij willen de regels afschaffen, ook zij streven naar meer kwaliteit, medewerkers die meer plezier in het werk hebben.

Een zorgzame reactie, maar vaak wordt de jaarlijkse loon- en prijsindexatie van bijna vier procent niet doorgegeven aan de instellingen en dus de medewerkers, terwijl de zorgverzekeraar hem zelf wel ontvangt. Nee, eerst moet het doelmatiger. En ja, u raadt het al, van de vier procent blijft dan bijna niets meer over. Geld blijft dus in de zakken van de zorgverzekeraar. En dat terwijl er nu behoefte is aan geld om nieuwe hulpverleners op te leiden en iets meer ruimte en zelfs iets minder productiviteit te vragen. Onze medewerkers hebben een adempauze nodig.

Het gevolg is dat de ggz, in deze blog even voor het gemak onze patiënt, steeds zieker wordt. Instellingen doen hun best zich aan de greep van regelzucht te onttrekken, maar het bijzondere is dat de instelling maar beperkt invloed heeft. Wat zijn de acties van de zorgverzekeraars? En van de NZa? Zij hebben het mandaat om dit te veranderen.

Bij Arkin waar ik werk, zo blogte ik vorige keer, loopt een mooi initiatief met VWS , NZa en Zilveren Kruis om het tijdschrijven te stoppen. Drie afdelingen proberen daarin hun weg te vinden. Heel hoopvol!

Waarom kan dat niet breder? Waarom niet bij dertig instellingen, van groot tot klein?

Als we met elkaar de verantwoordelijkheid niet nemen, zijn VWS, Zorgverzeraars, NZa en de politiek, net als de moeder van Louis Drax, de ouders van een heel ziek kind, de ggz. Ouders die zich zorgzaam presenteren, maar ondertussen schade blijven aanrichten door te weinig geld te geven en giftige regels te injecteren, waardoor de behandelaars ziek worden, vermoeid raken en uiteindelijk dreigen ten onder te gaan.

Net als Louis Drax.

Bizar, toch?

We zijn het vleesgeworden voorbeeld van het syndroom van Munchhausen by proxy op systeemniveau.

Goed ouderschap is warmte, liefde en groei stimuleren. Uitgaan van vertrouwen en bieden van veiligheid. En soms een begrenzend gesprek met spelregels. Maar wél in die volgorde.

Dát is nodig in de GGZ.

Ik roep alle instellingen op voorstellen te bedenken die in gezamenlijkheid met VWS, NZa en de zorgverzekeraar die marktleider is, tot regelvrije pilots te komen, liefs zonder tijdschrijven. En als het werkt, daaraan consequenties te verbinden. Alleen als het gif van de regelzucht verdwenen is, worden we weer gezond. Als de regels wegvallen, zal het veld weer vertrouwen krijgen. En hulpverleners die vanuit vertrouwen werken leveren fantastische zorg.