Veelgestelde vragen

• Veelgestelde vragen door testgebruikers
• Veelgestelde vragen door testuitgevers/auteurs
• Veelgestelde vragen door cliënten

Staat uw vraag hier niet bij? Neem dan contact op met de medewerkers van de COTAN.


Veelgestelde vragen door testgebruikers

Waar vind ik de beoordelingen van tests?
Beoordelingen zijn gepubliceerd in de COTAN Documentatie.

Hoe wordt een test beoordeeld?
Uitleg over de beoordelingsprocedure en het beoordelingssysteem vindt u in de rubriek Beoordelingsprocedure.

Is deze test goedgekeurd door de COTAN?
Het is een misverstand dat de COTAN tests goed- of afkeurt in zijn geheel. De COTAN beoordeelt tests op 7 criteria. Idealiter kiest u een test die 7x een ‘goed’ heeft gekregen. In de praktijk is zo’n beoordeling helaas zeldzaam. Als u de keuze heeft uit meerdere tests met eenzelfde meetpretentie kies dan zo mogelijk de test met de beste beoordeling.
Mocht een test een onvoldoende hebben gekregen, dan wil dat niet per definitie zeggen dat de test voor u onbruikbaar is. U dient echter bij de interpretatie van de testresultaten de kwaliteit van de test mee te laten wegen. Voorbeeld: Een capaciteitentest heeft een onvoldoende gekregen voor de normering omdat de normgroep enkel uit proefpersonen uit Groningen bestaat. Stel dat uw kandidaat nou net uit Groningen komt en de opdrachtgever van de assessment ook. Dan kunt u de normering toch gebruiken. Stel dat uw kandidaat uit Utrecht komt en de opdrachtgever van het assessment ook. Wellicht heeft u zelf normen verzameld onder uw Utrechtse doelgroep. Dan kunt u de test toch gebruiken.

Over de betekenis van beoordelingen kunt u meer lezen in de Inleiding van het COTAN Beoordelingssysteem voor de kwaliteit van tests (2009). In de Algemene Standaard Testgebruik NIP leest u meer over de principes bij de keuze van psychodiagnostische instrumenten.

Zijn er richtlijnen voor het gebruik van een test?
Informatie over het gebruik van een test en over de rapportage vindt u in de Algemene Standaard Testgebruik-NIP. Richtlijnen voor digitaal testen kunt u vinden op de website van de ITC. Er wordt gewerkt aan een Nederlandse notitie over dit onderwerp.

Waar vind ik tests over een speciaal onderwerp?
In de COTAN Documentatie kunt u zoeken naar tests met een bepaalde meetpretentie. Enkele voorbeelden van trefwoorden zijn: allochtonen, depressie, intelligentie, stress, taal en welbevinden. Met behulp van de knop ‘Uitgebreid zoeken’ kunt u uw zoekopdracht optimaliseren.

Ik wil een testbatterij samenstellen. Welke tests moet ik kiezen?
De COTAN stelt geen testbatterijen samen voor professionals in de praktijk. Het samenstellen van een testbatterij hangt namelijk af van meerdere factoren. Alleen u als praktijkdeskundige op het gebied van psychodiagnostiek kan hierin een genuanceerde afweging maken. Hierbij kunt u een checklist maken aan de hand van de volgende vragen:
- Welke vragen beantwoord ik in mijn praktijk/instelling?
- Hoe belangrijk zijn de beslissingen die er genomen worden voor het individu op basis van de testresultaten? Hoe belangrijker de beslissing hoe beter de test van kwaliteit moet zijn.
- Wil ik screenen of een gespecialiseerd onderzoek uitvoeren?
- Hoeveel tijd is er beschikbaar om de tests af te nemen en te interpreteren?
- Zijn er richtlijnen of protocollen ontwikkeld (door mijn sector/sectie) waarvan ik op de hoogte moet zijn?
- Hoeveel budget is er beschikbaar vanuit mijn praktijk/instelling?
- Online versus ‘paper-and-pencil’ afname.
Deze opsomming laat voorbeelden zien van factoren die kunnen meespelen bij uw keuze voor tests in uw instelling. Deze opsomming is echter niet volledig.

Is er een Nederlandse versie van een buitenlandse  test?
Typ de naam van de buitenlandse auteur in in de COTAN-Documentatie. Wanneer de Nederlandse versie bij de COTAN is aangemeld verschijnt deze automatisch in uw beeldscherm.

 
Veelgestelde vragen door testuitgevers/auteurs

Wat is de samenstelling van de COTAN?
De COTAN bestaat uit een commissie met minimaal tien en maximaal twintig leden en is als volgt samengesteld:
- van alle universitaire opleidingen psychologie in Nederland één vertegenwoordiger (maximaal tien);
- maximaal zes vertegenwoordigers uit de sectoren van het NIP, minimaal één per sector;
- maximaal vier experts op door de COTAN nader te omschrijven werkgebieden.
Voor een profiel van een COTAN-lid en een overzicht van huidige leden, klik hier.

Naast COTAN-leden zijn er ook externe beoordelaars. Externe beoordelaars zijn experts werkzaam in het veld, zij beoordelen tests, maar nemen niet deel aan de overige activiteiten van de commissie. Voor een profiel van een externe beoordelaar en een overzicht van huidige beoordelaars, klik hier.

Wat zijn de taken van de COTAN?
De commissie heeft tot taak het beoordelen van tests, het publiceren van de uitkomsten en adviseren over (de kwaliteit van) tests en testgebruik.

De commissie:
-  beschrijft en beoordeelt instrumenten met een psychologische meetpretentie en publiceert de resultaten in de COTAN Documentatie;
-  draagt zorg voor en waakt over de actualiteit van het beoordelingssysteem;
-  doet uitspraken over testaangelegenheden in de praktijk naar aanleiding van vragen van NIP-leden, psychologen, overige professionals die psychologische tests gebruiken, organen die (overheids-)beleid maken en de media;
-  publiceert artikelen en organiseert symposia om discussie over testkwaliteit op gang te brengen en/of de werkzaamheden van de COTAN in brede kring bekendheid te geven;
- neemt (namens het NIP) deel aan internationale organisaties die zich ook bezighouden met de kwaliteit van tests en testgebruik, zoals de Standing Committee on Tests and Testing van de EFPA en de International Test Commission.

Waarom zijn de beoordelaars van een test anoniem?
De leden van de COTAN en externe beoordelaars staan genoemd op de website. Wie de beoordelaars van een specifieke test zijn is echter niet openbaar. Dit is een gangbare procedure die ook wordt aangehouden bij review van wetenschappelijke artikelen. De reden hiervoor is dat beoordelaars in vrijheid moeten kunnen oordelen, zonder mogelijk later persoonlijk op hun beoordeling te worden aangesproken.

Hoe transparant is de beoordelingsprocedure van de COTAN?
In het COTAN Beoordelingssysteem staat stap voor stap beschreven waarop een test wordt beoordeeld. Een PDF van het Beoordelingssysteem kunt u hier downloaden.
De auteur/uitgever van de test krijgt naast de beoordeling ook een toelichting op de beoordeling. Hierin staat beschreven hoe de beoordeling tot stand is gekomen. Deze toelichting wordt tevens gepubliceerd in de COTAN Documentatie.

Kan ik het beoordelingssysteem inzien?
Het beoordelingssysteem is openbaar en kan worden aangeschaft bij het NIP-bureau. U kunt dit boekje bestellen door € 23,50 (leden) of € 29,50 (niet-leden) over te maken op ING rekeningnummer 65.06.48.579 ten name van NIP Utrecht, onder vermelding van COTAN beoordelingssysteem. Nadat wij de overschrijving binnen hebben, sturen wij u het bestelde toe (naar het adres op de overschrijving).
Het beoordelingssysteem is ook te downloaden.

Wat gebeurt er als de auteur of uitgever het niet eens is met de beoordeling?
De auteur en/of uitgever is vier weken in de gelegenheid om bezwaar te maken tegen de uitgebrachte beoordeling. Dit bezwaar wordt opgenomen in de beoordelingsprocedure en in behandeling genomen door de beoordelaars. Hierna volgt een brief van de eindredacteur waarin uiteengezet wordt waarom het bezwaar wel of niet tot een aanpassing van de beoordeling heeft geleid.

Hoe lang duurt de beoordelingsprocedure?
Een beoordelingsprocedure neemt maximaal zes maanden in beslag van aanmelding van de test tot publicatie in de Documentatie. De verschillende stappen van de procedure kunt u vinden onder Beoordelingsprocedure. In 2010 was de gemiddelde doorlooptijd vijf maanden.

Wat voor tests worden beoordeeld door de COTAN?
De COTAN beoordeelt de kwaliteit van psychodiagnostische instrumenten. Dit zijn bijvoorbeeld tests, toetsen, vragenlijsten en observatieschalen.
Wij nemen uw test in de beoordelingsprocedure op als:
• De test in Nederland verkrijgbaar is.
• De test voor het Nederlands taalgebied is geconstrueerd, vertaald en/of bewerkt.
• De afnameprocedure gestandaardiseerd is. 
• De validiteit òf de betrouwbaarheid òf de normen zijn onderzocht.
• Het instrument voor professioneel gebruik ontwikkeld is.
• Het instrument direct of indirect uitspraken over personen mogelijk maakt.

Wat kost een testbeoordeling?
Testbeoordelingen zijn gratis. Op deze manier is het voor iedereen mogelijk om een test aan te melden voor de beoordelingsprocedure.

Worden beoordelaars betaald?
Zowel COTAN-leden als externe beoordelaars zijn vrijwilligers die het beoordelen van tests gratis en in hun vrije tijd uitvoeren. 
 

Veelgestelde vragen door cliënten

Hoe werkt de onderzoeksprocedure?
Als u deelneemt aan een psychologisch onderzoek, ontvangt u een uitnodiging. Meestal voert een onderzoeksbureau, school, ggz-instelling of ziekenhuis het onderzoek uit. Het is zinvol het bureau vooraf om nadere informatie over de testdag(en) te vragen.

Het onderzoek duurt meestal een hele dag. Een psycholoog is verantwoordelijk voor de uitvoering van het psychologisch onderzoek. De psycholoog zal het eerste gesprek met u hebben. Ook schrijft de psycholoog het onderzoeksrapport en zal op verzoek een afsluitend gesprek met u voeren. Soms maakt u de psychologische tests met meerdere mensen tegelijk. Doorgaans begeleidt een testassistent u dan. Deze heeft de verantwoordelijkheid voor een goed verloop van de testdag. De testassistent deelt de tests uit, leest de instructies voor, geeft aanwijzingen en beantwoordt eventuele vragen.

De verantwoordelijke psycholoog bekijkt en analyseert de resultaten van de tests. Aan het eind van de testdag(en) geven sommige onderzoeksbureaus u al een korte weergave van de resultaten. Meestal is het rapport binnen ongeveer een week klaar. U kunt de psycholoog vragen om een nagesprek waarin u een toelichting krijgt op de inhoud van het rapport.

Hoe bereid ik mij voor?
Zorg dat u uitgerust en ontspannen deelneemt aan het onderzoek. Als zaken niet duidelijk zijn, kunt u de psycholoog of testassistent gerust om uitleg vragen. U kunt vooraf ook contact opnemen met het onderzoeksbureau en vragen wat u op de testdag kunt verwachten.

Wat is het resultaat?
Het psychologisch rapport is het uiteindelijke resultaat van een testdag of assessment. Het bevat een beschrijving van u als geteste kandidaat en vaak ook een aantal zogenaamde profielen. Dit zijn schematische weergaven van testresultaten. Aan het eind van het rapport geeft de psycholoog antwoord op de onderzoeksvraag. Ook geeft hij eventuele adviezen.

Heb ik recht op inzage?
U heeft recht op inzage van het psychologisch rapport voordat de psycholoog het naar de opdrachtgever verstuurt. Ook mag u de rapportage aan de opdrachtgever tegenhouden. Als er feitelijke onjuistheden in het rapport staan of gegevens worden vermeld die niet ter zake doen, kunt u de psycholoog vragen dit te corrigeren.

Wat zijn mijn rechten?
Voordat u deelneemt aan een psychologisch onderzoek of assessment, is het belangrijk dat u het volgende weet:
• Alle psychologen die lid zijn van het NIP zijn verplicht om te werken volgens de Beroepscode van het NIP.
• Als kandidaat heeft u recht op voldoende en juiste informatie over de vraagstelling van het onderzoek en wat u tijdens de testdag te wachten staat. Deze informatie moet ruim van tevoren worden verstrekt. Alle gegevens over u moeten strikt vertrouwelijk worden behandeld.
• Het onderzoeksbureau mag uitsluitend rapporteren aan de opdrachtgevende instantie, nooit aan derden.
• U heeft recht op inzage van het psychologisch rapport, vóórdat het naar de opdrachtgever wordt verzonden.
• U heeft het recht de rapportage aan de opdrachtgever tegen te houden. Het onderzoeksbureau moet een dergelijke beslissing accepteren.
• De rapportage mag niet méér informatie bevatten dan voor de beantwoording van de vraagstelling noodzakelijk is.
• U heeft het recht feitelijke onjuistheden te corrigeren.
• Wanneer het rapport aan de opdrachtgever wordt uitgebracht, is de psycholoog, als u daarom vraagt, verplicht een kopie van het rapport aan u te verstrekken.